Iberıa túbegindegi kemelerge soqqy berýimen tanymal kasatka oq jaraqatyna ushyraǵan bolýy múmkin. Ispanıalyq sheneýnikter tergeý bastady, óıtkeni toptyń anasy Tonıanyń arqa qanatynda atys qarýynan jaraqattar tabyldy. Jaraqattar Gıbraltar buǵazynda anyqtaldy, al keıbir oqtar onyń qanatynda qalyp, ınfeksıa qaýpin týdyrýda, dep habarlady Ispanıa qorshaǵan orta mınıstrliginiń derekkózi. Mınıstrlik Portýgalıa sheneýnikterimen baılanysta, óıtkeni jaraqattar kasatkalardyń Portýgalıanyń Farý qalasynyń jaǵalaýynan júzip ótkennen keıin baıqalǵan.
Iberıalyq kasatkalar 2020 jyly teńizshiler rúlderdiń soqqyǵa ushyraǵanyn jáne kemelerdiń aınalǵanyn nemese aýdarylǵanyn habarlaǵan kezde halyqaralyq nazarǵa ilikti. Sodan beri shaǵyn kasatkalar toby kóptegen kemelerge zaqym keltirdi jáne kem degende tórt kemeni sýǵa batyrdy. Ǵalymdar bul minez-qulyq shabýyl emes, oıyn nemese ań aýlaý jattyǵýy bolýy múmkin dep boljaıdy.
Tonıanyń jaraqattary belgili bolǵannan keıin, WeWhale jáne Iberian Orca Guardians (IOG) qaýymdastyǵy ony muqıat baqylap jatyr. IOG negizin qalaýshylardyń biri Ianek Andre: «Biz Tonıany bilemiz. Biz onymen birneshe apta buryn boldyq, bul jaraqattar joq edi», - dedi. Ol: «Tonıany, ájeıdi osylaı kórý qasiret. Eger bireý oǵan ádeıi atys qarýynan oq atqan bolsa, bul jeke janýarǵa qatysty qatygezdik qana emes. Bul joıylý qaýpi tóngen popýlásıanyń sońǵy ókilderiniń birine jasalǵan shabýyl», - dep qosty.
Zertteýshiler bul popýlásıanyń azyq-túlik tapshylyǵy, jaraqattar jáne lastaný sıaqty stressterge ushyraǵanyn, olardyń sany 30-40 daraǵa deıin azaıǵanyn uzaq ýaqyt boıy atap ótti. 2023 jyly adamdardyń kasatkalarǵa petarda laqtyrǵany týraly vıdeo paıda boldy, bul teńizshiler tarapynan taǵy bir qaýipti kórsetedi. Andre: «Iberıalyq kasatkalar jáne olardyń kemelermen árekettesýi týraly qoǵamda úlken pikirtalas boldy. Bul árekettesý týraly kimniń pikiri qandaı bolsa da, bul janýarlarǵa atý eshqashan qolaıly jaýap bola almaıdy. Bul kasatkalarǵa kek emes, qorǵaý qajet», - dep atap ótti.