Qazaqstanda ıpotekalyq nesıeler boıynsha mólsherlemelerdiń birtindep tómendeýi kútilýde, alaıda bul proses baıaý júrip, ýaqyt alady. Jyl ishinde jekelegen naryqtyq baǵdarlamalar boıynsha baǵanyń arzandaýy múmkin, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
QR Ulttyq banki ekinshi aı qatarynan bazalyq mólsherlemeni tómendetip keledi: maýsymda ol 17%-ǵa, al shildede 16,75%-ǵa deıin tústi. Ádette osydan keıin ekinshi deńgeıdegi bankter nesıeler men depozıtter boıynsha paıyzdardy túzetedi. Degenmen, qazir nesıelerdiń jappaı arzandaýyn kútýdiń qajeti joq.
«Krysha» portaly atap ótkendeı, sarapshylar tómendeý birtindep bolady dep esepteıdi. Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵynyń (AFK) bas analıtıgi Ramazan Dosov qazir naryqtyq ıpoteka qunyn tómendetýge alǵysharttar bar dep sanaıdy, ıaǵnı bankter jeńildik baǵdarlamalardan tys óz betinshe beretin ıpoteka.
Negizgi másele – komersıalyq ıpoteka jańa berilisterdiń tek 15%-yn quraıdy, qalǵany – jeńildikti baǵdarlamalar. Sondyqtan jaqyn arada nesıelerdiń tez arzandaýyn kútýge bolmaıdy. «Ipoteka – uzaq merzimdi ónim, sondyqtan bankter aqshanyń aǵymdaǵy qunyn ǵana emes, ınflásıany, tartylǵan qarajat qunyn jáne táýekelderdi de eskeredi», – dep atap kórsetedi analıtık.
Ekonomıs Eldar Shamsýtdınov bul pikirdi qoldaıdy. Ol bazalyq mólsherleme aqsha qunynyń tek baǵdary ǵana ekenin, biraq bankter ıpotekany osy mólsherlememen qarjylandyrmaıtynyn, depozıtterdi, oblıgasıalardy, menshikti kapıtaldy jáne basqa kózderdi paıdalanatynyn túsindiredi. Bul resýrstardyń quny kidirispen tómendeıdi.
«Bári kezeń-kezeńmen júredi: aldymen aqsha naryǵynyń mólsherlemeleri ózgeredi, sodan keıin depozıtter men oblıgasıalardyń kiristiligi, odan keıin bankterdiń qarjylandyrý quny jáne tek sodan keıin ıpoteka boıynsha mólsherlemeler. Bul proses birneshe toqsanǵa sozylýy múmkin», – dep túsindiredi ekonomıs.
Sonymen qatar, spıker jaqyn arada tek jekelegen naryqtyq baǵdarlamalar, eń aldymen úlken bastapqy jarnasy jáne jaqsy nesıe tarıhy bar qaryz alýshylar úshin arzandaýy múmkin dep boljady.
Sarapshylar ıpoteka qazaqstandyqtar úshin arzandaýy múmkin dep esepteıdi, biraq bul úshin birneshe sharttar sáıkes kelýi kerek: ınflásıanyń tómendeýi, bazalyq mólsherlemeniń odan ári tómendeýi jáne bankterdiń uzaq merzimdi qarjylandyrýynyń arzandaýy.
Osyǵan baılanysty sarapshylar tek arzanyraq ıpotekany kútýmen úı satyp alýdy keıinge qaldyrýǵa keńes bermeıdi. Olardyń pikirinshe, úı satyp alý oǵan naqty qajettilik bolǵan kezde jasalýy kerek. Idealdy sátti nemese mólsherlemelerdiń tómendeýin kútýdiń maǵynasy joq: bir jyl ishinde baǵalar ósip, bankterdiń sharttary qatańdaýy múmkin. Eń bastysy – otbasynyń qarjylyq múmkindikterine súıený, artyq kidiristerden de, kótere almaıtyn nesıelerden de aýlaq bolý.
Eske salaıyq, 2027 jyly ıpoteka berý erejelerinde ózgerister kútilýde, atap aıtqanda nesıe boıynsha maksımaldy jyldyq tıimdi mólsherlemeni anyqtaýǵa qatysty.