Islandıada Eýropalyq Odaqpen kelissózderdi qaıta bastaý týraly referendýmda daýys sanaý jalǵasýda. Alǵashqy nátıjeler boıynsha, daýystar teń túsip, nátıje kúmándi bolyp tur. Qoǵamdyq telearna RUV málimetinshe, 270 myń saılaýshynyń 153 197-siniń daýysy sanalǵanda, 50,1 paıyzy úkimet usynysyna qarsy, al 49,9 paıyzy qoldap daýys bergen. Eki jaqtyń aıyrmashylyǵy nebári 435 daýys.
Premer-mınıstr Krıstrýn Frostadottırdiń ortalyqshyl-solshyl úkimeti referendýmdy 2027 jylǵa deıin ótkizýge ýáde etken edi, biraq halyqaralyq shıelenis, sonyń ishinde AQSh prezıdenti Donald Tramptyń Grenlandıaǵa qatysty qaýip-qaterlerine baılanysty merzimin alǵa tartty. Alaıda, shamamen 400 myń halqy bar bul aral elinde pikirtalas qaýipsizdik máselelerinen góri balyq ónerkásibine kóbirek toqtaldy.
Islandıa EO-nyń biryńǵaı naryǵy men Shengen aımaǵynyń múshesi bolǵanymen, odaqqa kirý ony keden odaǵyna jáne aqyr sońynda eýroǵa ákeledi. Islandıa 2008 jylǵy qarjy daǵdarysy men bank júıesiniń kúıreýinen keıin 2009 jyly EO-ǵa ótinish bergen bolatyn. 2013 jyly bılikke eýroskeptıkter kelgende, ótinish qaralyp jatqan edi, biraq kelissózder toqtatyldy. Sol kezdegi eń úlken kedergi balyq aýlaý quqyǵy boldy — bul búgin de solaı.
Balyq jáne teńiz ónerkásibi Islandıa eksportynyń shamamen 40 paıyzyn quraıdy. Kóptegen «qarsy» daýys berýshiler EO-nyń ortaq balyq sharýashylyǵy saıasaty aıasynda tıimdi balyq aýlaý aımaqtaryn baqylaýdy joǵaltýdan qaýiptenedi.
Referendým naýqany Islandıanyń álemdegi orny týraly pikirtalasty kúsheıtti, dedi Frostadottır senbide astanada daýys bergennen keıin. «Bul tamasha kún, biz daýys berý múmkindigin jyldar boıy kúttik», — dedi ol. Onyń aıtýynsha, úkimet nátıjege qaramastan jumysyn jalǵastyrady.
Búletendegi suraq: «Islandıa Eýropalyq Odaqpen kelissózderdi qaıta bastaýy kerek pe?» «Iá» degen daýys EO-ǵa kirý týraly túpkilikti sheshim emes, kelissózderdi bastaýǵa baǵyttalǵan qadam bolar edi, al keıin ekinshi referendýmda bekitilýi tıis. Sol sıaqty, «joq» degen daýys bolashaqta kelissózderdi qaıta bastaý múmkindigin joqqa shyǵarmaıdy.
Referendým naýqanynda ekonomıkalyq máseleler basym bolǵanymen, qaýipsizdik máseleleri de kóterildi. Islandıa NATO-nyń negizin qalaýshy múshesi, biraq onyń áskeri joq jáne qorǵanys úshin odaqtastaryna súıenedi. El Reseıdiń Ýkraınaǵa tolyq aýqymdy basyp kirýi kezinde Ýkraınany qoldady, al bılik Reseıdiń aral mańyndaǵy teńiz manevrleriniń kúsheıýine alańdaýly. Tramptyń Grenlandıany qosyp alýǵa degen nıeti de alańdaýshylyq týdyrdy.