Islandıa 2027 jyldyń aqpanynda óz sýlarynda kıt aýlaýǵa túpkilikti tyıym salýy múmkin zań jobasyn usynady. Qujat kúshine ense, komersıalyq kıt aýlaýǵa ruqsat beretin elder qatarynda Norvegıa men Japonıa ǵana qalady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Islandıada kıt aýlaý 2023 jyly úkimet tapsyrysymen jasalǵan esep jarıalanǵannan keıin qatty synǵa ushyrady. Onda garpýnmen atqan kıtterdiń ólýi eki saǵatqa sozylatyny anyqtalǵan. Osy esepten keıin sol jyly ańshylyq ýaqytsha toqtatyldy.
Zań jobasy Islandıa úkimetiniń saıtynda jarıalandy. Oǵan deıin eldiń ónerkásip mınıstri Hanna Katrın Frıdrıksdottır bıyl kıt aýlaý týraly eskirgen zańdardy ózgertý qajettigin aıtyp, kıt aýlaýdy toqtatýdy qoldaǵan bolatyn.
Janýarlardy qorǵaý jónindegi Humane World for Animals (HWA) uıymynyń ókili Vendı Hıggıns zań jobasyn bul tájirıbeni toqtatý jolyndaǵy «mańyzdy beles» dep atady.
«Bul zań jobasyna komersıalyq kıt aýlaýǵa tyıym salý úshin saıası jáne qoǵamdyq qoldaý jetkilikti. Onyń qabyldanýyna etıkalyq, veterınarıalyq, quqyqtyq jáne tabıǵatty qorǵaý turǵysynan salmaqty negizder bar», — dedi Hıggıns. «Islandıa sýlarynda jarylǵysh garpýnmen óltirilgen árbir kıt — eshqandaı máni joq sala úshin azappen qıylǵan ómir. Bul qyrǵyndy toqtatatyn zań neǵurlym tez qabyldansa, soǵurlym jaqsy», — dep qosty ol.
HWA málimetinshe, bıyl 8 qyrkúıekke deıin Islandıa sýlarynda 80 fınval aýlanǵan. Ańshylyq maýsymy maýsymnan qyrkúıektiń sońyna deıin jalǵasady, al Islandıanyń kvotasy 150 janýarǵa deıin ruqsat etedi.
Fınvaldar — Jer betindegi kók kıtten keıingi ekinshi iri janýar. 1986 jyly komersıalyq kıt aýlaýǵa moratorı engizilgennen keıin ondaǵan jyl boıy qalpyna kelgenine qaramastan, Tabıǵatty qorǵaý jónindegi halyqaralyq odaq olardy joıylý qaýpi tóngen túrler qataryna jatqyzady.
Islandıada kıt aýlaıtyn bir ǵana kompanıa qaldy — Krıstán Loftsson basqaratyn Hvalur. Islandıanyń burynǵy aralyq úkimeti Hvalur kompanıasyna 2029 jylǵa deıin jaramdy bes jyldyq ruqsat bergen.
«Árıne, qorǵaýshylar kıtterdi óltirýdiń dereý toqtatylýyn qalaıdy. Biraq tyıym engizilse de, 2029 jyly aıaqtalatyn qazirgi kıt aýlaý ruqsattarynyń óz merzimin óteýine jol beriletinin de moıyndaımyz», — dedi Hıggıns.
Halyqaralyq janýarlardy qorǵaý qory (IFAW) teńiz tabıǵatyn qorǵaý jónindegi dırektory Sheron Lıvermor bylaı dedi: «Islandıa sýlarynda kıt aýlaýǵa ruqsat beretin zańdardy jańartý týraly usynys — qazirgi zamanǵy teńiz tabıǵatyn qorǵaý men janýarlar ál-aýqaty jolyndaǵy jańashyl qadam. Ásirese saý muhıtqa táýeldi el úshin bul aıryqsha mańyzdy».
Sońǵy jyldary kıtterdi komersıalyq maqsatta aýlaǵan úsh el ǵana bar: Islandıa, Norvegıa jáne Japonıa. Norvegıa 1993 jyly, Islandıa 2006 jyly Halyqaralyq kıt aýlaý komısıasynyń moratorıine qaramastan komersıalyq kıt aýlaýdy qaıta bastaǵan. Japonıa 2019 jyly komısıadan shyǵyp, óz sýlarynda komersıalyq kıt aýlaýdy jańǵyrtty.