Ispanıalyq órt sóndirýshi Haver Garsıa Madrıd mańyndaǵy rekordtyq órtpen kúresýde, onyń jıyrma jyldyq tájirıbesinde mundaı oqıǵa bolmaǵan. «Bunyń presedenti joq», — dedi Garsıa. Bul týraly infohub.kz saıty habarlaıdy.
Órt 500 sharshy shaqyrymdy (193 sharshy mıl) jaýyp, Barselonadan bes ese úlken aýmaqty qamtydy. Madrıdtiń batysyndaǵy Avıla tóbelerinde 25 000 adam úılerin tastap ketýge májbúr boldy. Bul Ispanıada tirkelgen eń iri órt.
«Evolúsıa alańdatady», — dedi Garsıa. Buryn onyń brıgadasy shól daladaǵy órtterdi sóndiretin. Qazir olar eń sońǵy qorǵanys shebi, ómirdi saqtaýǵa basymdyq beredi. Bul órtterden qaza tapqandar týraly habarlanbady, al 79 000 adam Avıla, Madrıd jáne Kastelondaǵy órtterden úılerin tastap ketti.
«Bul bizge kóbirek jumys jáne stressti ákeledi. Endi birinshi kezekte adam ómiri, sodan keıin úıler, odan keıin orman», — dedi Garsıa.
Klımattyń ózgerýi órtti kúsheıtýde. Ispanıada ystyq jaz jáne qurǵaq klımatqa baılanysty órt qaýpi árqashan bolǵan, biraq sarapshylar men úkimet ókilderi klımattyń ózgerýi ystyq tolqyndar men qýańshylyqtyń jıiligin arttyryp, órt qaýpi kezeńin uzartqanyn aıtady. Garsıa buryn jylyna shamamen 15 kún órt qaýpi joǵary bolatynyn aıtty. Qazir órt sóndirýshiler 30-40 kún daıyn turady.
Bıyl Ispanıada órtter 1 530 sharshy shaqyrymdy (590 sharshy mıl) sharpydy — bul 2025 jyldyń birinshi jartysynda joıylǵan aımaqtan alty ese kóp, — dedi ekologıa mınıstri Sara Aagesen. Sondaı-aq kórshiles Fransıadaǵy alyp órt 200 000-nan astam adamdy úılerin tastap ketýge májbúr etti.
Avıla órtinde 40 adamnan turatyn brıgadamen jumys istegen Raýl Gerrero bul órtti buryn soǵysqan órttermen salystyrýǵa bolmaıtynyn aıtty. Ol birneshe sátte órt «joıý múmkindiginen tys» bolǵanyn aıtty. «Bul degenimiz, órt sonshalyqty qaýipti jáne kúshti, ne isteseń de, ony sóndire almaısyń». Bul ony qalaı sezinetinin suraǵanda, Gerrero «eń aldymen, dármensiz» dedi.
Órtterdi kúsheıtetin sheshýshi faktor — aýyldar men qalalardyń aınalasynda býferlik aımaqtar jasaıtyn fermalar, baqtar jáne jergilikti orman sharýashylyǵynyń joıylýy. Ósimdikter qazir úılerge deıin ósip keledi, — dedi Gerrero. Ol menshik ıeleri men jergilikti bılik organdaryn úılerdiń aınalasyndaǵy butalardy tazartý úshin jyl boıy jumys isteýge shaqyrdy. Olaı bolmasa, ósimdikter bolashaq órtter úshin «taza oq-dári» bolyp qalady, — dedi Gerrero.