Kalıfornıalyq ǵalym Soltústik Amerıkada buryn mekendegen iri sútqorekti — ejelgi Tynyq muhıty mastodontynyń 10 000 jyldyq tisin tapty. Ol tańǵalarlyqtaı saqtalǵan. Bul týraly infohub.kz saıty habarlaıdy.
San-Mateo okrýgindegi qoryqta jumys istep júrgen geomorfolog Brıgıd Lınch birtúrli tasqa tap bolǵan. Keıin paleontologtar onyń tas emes, eresek Tynyq muhıty mastodontynyń azý tisi ekenin rastady. Bul jóninde Mıdpennınsýla aımaqtyq ashyq keńistik okrýgi sársenbidegi baspasóz habarlamasynda málimdedi.
«Tistiń ózi minsiz kúıde. Bul — bizdiń aımaqtan tabylǵan eń tolyq mastodont azýy ári men kórgen eń keremet mastodont azýy. Júregim dir ete qaldy, tula boıymdy shymyrlap qoıa berdi», — dedi paleontolog Ýeın Tompson óz málimdemesinde. «Bul — Muz dáýiri jumbaǵynyń ornyna qoıar taǵy bir bólshegi».
Qazirgi pildermen týys Tynyq muhıty mastodonttary Amerıkanyń batysynda, atap aıtqanda qazirgi Kalıfornıa, Oregon, soltústik Skalısti taýly aımaǵy jáne Meksıkanyń keıbir bólikterinde keń taraǵan. Soltústik Amerıkada shamamen 2,5 mıllıon jyl buryn paıda bolǵan bul shópqorekti sútqorekti 10 000 jyldan astam ýaqyt buryn joıylyp ketken. Oǵan klımat daǵdarysynyń mekendeý ortasyna tıgizgen áseri men adamdardyń shamadan tys ańshylyǵy sebep boldy.
Mıdpenniń málimetinshe, tasqa aınalǵan tis Stenford ýnıversıtetine tapsyryldy. Ondaǵy turaqty damý mektebiniń zertteýshileri kómirtektik taldaý arqyly azý tisiniń naqty jasyn anyqtaıdy.
«Qazba qaldyqtar — ótken bıologıalyq ártúrlilikke kóz jiberýdiń jalǵyz múmkindigi», — dedi Stenfordtaǵy geoǵylym úlgileri jınaǵynyń kýratory ári meńgerýshisi Krıstın Garsıa.
«Biz qazbalardy zerttep, Jerdiń ótkenin, burynǵy janýarlar álemin jáne olar quramynda bolǵan ekojúıeni jaqsyraq túsinemiz. Sondaı-aq ekojúıelerimiz ben bıologıalyq ártúrliligimizdiń bolashaqta órkendeýine qalaı kómektesýge bolatyny týraly dálirek boljamdar men durys sheshimder qabyldaı alamyz».
Sońǵy jyldary ejelgi mastodont qazbalary birneshe ret tabylǵan. 2024 jyly Nú-Iork shtatynyń turǵyny óz aýlasynyń astynan mastodont jaq súıegin tapqan. Odan bir jyl buryn bir áıel Kalıfornıanyń ortalyq jaǵalaýy mańyndaǵy jaǵajaıda qumnan shyǵyp turǵan bir fýttyq ejelgi mastodont tisine tap bolǵan.