Áleýmettik jelilerde Kanada AQSH-qa elektr qýatyn eksporttaýdy toqtatsa, Amerıkany qarańǵylyqqa batyrýy múmkin degen qaýeset taralýda. Bul alyp-qosary eki kórshi el arasyndaǵy saýda soǵysynyń odan ári órshýine baılanysty týyndap otyr. Ontarıo premeri Dag Fordtyń Associated Press agenttigine bergen suhbatynda daý kúsheıgen jaǵdaıda «barlyq nusqalar qarastyrylatynyn», onyń ishinde provınsıadan elektr qýatyn jetkizýdi toqtatý múmkindigin aıtqanynan keıin bul pikirtalas órshı tústi. Kanada seısenbi kúni amerıkandyq taýarlarǵa shamamen 20 mıllıard dollar kóleminde jaýap retinde baj salyǵyn engizdi, alaıda elektr qýatyn shekteý áreketi jasalǵan joq. Sarapshylardyń pikirinshe, kanadalyq bılik Fordtyń qaýip-qaterin júzege asyrsa da, AQSh turǵyndary kenetten jaryqsyz qalmaıdy. Máseleniń mán-jaıyn tolyǵyraq qarastyraıyq.
Tujyrym: Kanada AQSH-taǵy elektr qýatyn óshirip, jappaı jaryq sónýine sebep bolýy múmkin. Bul — shyndyqqa janaspaıdy. Sarapshylardyń aıtýynsha, Kanada keıbir shtattardy elektrmen qamtamasyz etetini ras, biraq olar bir túımeni basý arqyly jappaı jaryq sóndire almaıdy. AQSH-ta bul olqylyqtyń ornyn toltyratyn basqa da elektr kózderi jetkilikti, sondyqtan ekonomıkalyq saldarlar elektr qýatynyń jetispeýshiliginen góri yqtımalyraq.
Týfts ýnıversıtetiniń Flecher mektebiniń energetıkalyq saıasat profesory Barbara Keıts-Garnık: «Biz muny naryqta, baǵada kóremiz, biraq elektr qýatynan aıyrylmaımyz», — dedi. Kanadanyń energetıkalyq retteýshisiniń málimetinshe, 2025 jyly Kanada AQSH-qa 3,3 mıllıard dollarǵa elektr qýatyn eksporttaǵan, al ońtústik kórshisinen 1,4 mıllıard dollarǵa ımporttaǵan. Bul tıisinshe 32,7 teravatt-saǵat jáne 22,1 teravatt-saǵat quraıdy. AQSh Energetıkalyq aqparat basqarmasynyń derekteri boıynsha, 2025 jyly AQSh 4,43 myń teravatt-saǵat elektr qýatyn óndirgen.
AQSh Kanadadan elektr qýatyn ishki óndiristen arzan bolǵandyqtan ımporttaıdy. Eger Kanada AQSH-qa elektr eksportyn toqtatsa, óndiris qymbatyraq kózderge aýysady, bul elektr qýatynyń qunyn arttyrady. Degenmen, eldi qýatpen qamtamasyz etý úshin jetkilikti kólemde óndiris saqtalady.
Energıany basqarý kompanıasy Gravity kompanıasynyń negizin qalaýshysy ári bas dırektory Saleh ElHattab Kanada týraly: «Olar negizinen jetkizýshi, bizdiń úılerimizdegi energıanyń naqty qoljetimdiligin baqylamaıdy. Bul — jetkizýshileri kóp naryq. Qymbatyraq energıa kózderi bar adamdar ádette qol jetkize almaıtyn usynystar alady», — dedi.
Erekshe jaǵdaıda, kútpegen aýa raıy saldarynan elektr qýatyn tutyný áldeqaıda artsa, jappaı jaryq sónýi múmkin. Biraq qarapaıym adamdar birden jaryqsyz qalmaıdy. Keıs Vestern Rezerv ýnıversıtetiniń Uly kólder energetıka ınstıtýtynyń ýaqytsha dırektory Djonatan Staırerdiń túsindirýinshe, derekter ortalyqtary nemese ýnıversıtetter sıaqty joǵary tutynýshylarǵa elektr jelisinen ózdiginen ajyrap, rezervtik generatorlar sıaqty balamaly kózderdi paıdalanýdy talap etetin shekteý tapsyrystary berilýi múmkin. Kóptegen mundaı uıymdar pık saǵattarda elektr tutynýdy erikti túrde azaıtý úshin yntalandyrý alý maqsatynda suranysqa jaýap berý baǵdarlamalaryna qatysady. Eger bul sharalar jetkiliksiz bolsa, kezekti jaryq sóndirý tapsyrylýy múmkin. Degenmen, jaǵdaı durys basqarylsa, tutynýshylar jaryq sóngenge deıin habardar etiledi.
«Ádettegi kúndelikti jaǵdaıda, eger olar metaforalyq túımeni óshirse, saldary negizinen ekonomıkalyq bolar edi», — dedi Staırer.