2024 jylǵy 1 qazannan bastap qazaqstandyq bankter onlaın-nesıe bermes buryn klıentterine saýalnama júrgizedi. Maqsaty — adam alaıaqtardyń yqpalymen áreket etip júrmegenin anyqtaý. Tıisti normalar bank qyzmetin júzege asyrý sharttaryna qoıylatyn talaptarda qarastyrylǵan, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Jańashyldyq telefon alaıaqtyǵynyń keń taraǵan sqemasyna baılanysty qajet boldy. Qylmyskerler kóbinese ózderin «bank menedjeri», «polısıa» nemese «qaýipsizdik qyzmeti» retinde tanystyryp, qurbandardy qorqytyp, túrli syltaýmen nesıe rásimdatýǵa májbúrleıdi. Sonyń saldarynan adam nesıe alyp, aqshany alaıaqtarǵa nemese dropperlerge tıesili «qaýipsiz shotqa» aýdaryp beredi. Resmı túrde azamat nesıeni ózi rásimdeıdi, biraq is júzinde qysymmen, bireýdiń nusqaýymen áreket etedi.
Jańa saýalnama osyndaı jaǵdaılardy anyqtaýǵa arnalǵan. Qaryz alýshylarǵa bar-joǵy jeti suraq qoıylady: nesıeni kim usyndy; adam bankke ózi keldi me, álde basqalardyń (qaýipsizdik qyzmetiniń, quqyq qorǵaý organdarynyń, belgisiz tulǵalardyń jáne basqalardyń) ótinishimen keldi me; nesıe qandaı maqsatta rásimdeledi; klıent nesıe sharttarymen (somasy, merzimi, paıyzdyq mólsherlemesi, óteý kestesi) tanysty ma; bireý qysym kórsetip nemese rásimdeýdi asyqtyryp jatqan joq pa; nesıe rásimdalǵanyn bank qyzmetkerlerinen nemese týystarynan jasyrýǵa keńes berdi me; buryn «aqshany qorǵaý» nemese «shottaǵy operasıalardy tekserý» týraly qońyraýlar tústi me.
«Shotty tekserý úshin», «qaýipsiz shotqa aýdarý úshin», «shuǵyl rásimdeý», «eshkimge aıtpaý» degen jaýaptar bank úshin «qyzyl jalaýshalarǵa» aınalady. Eger saýalnama alaıaqtyq nemese úshinshi tulǵalardyń yqpaly belgilerin kórsetse, bank qosymsha tekserý júrgizip, klıentke táýekelderdi túsindiredi, sodan keıin bir sheshim qabyldaı alady: nesıe berý, mán-jaı anyqtalǵansha rásimdeýdi toqtata turý nemese berýden bas tartý.
Osylaısha, saýalnama arqyly bank qaryz alýshyǵa yńǵaısyz suraqtar qoıyp, jaǵdaı kúdikti kóringen jerde aqsha bermeı, klıentti alaıaqtyq nesıeden qorǵaı alady.