Birinshi jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha Qazaqstan qosylǵan qun salyǵynan (QQS) ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 42%-ǵa kóp jınady, alaıda túsimder josparlanǵan deńgeıden shamamen 8%-ǵa tómen boldy. Bul dınamıkaǵa Qoldanbaly ekonomıkalyq zertteýler ortalyǵynyń jetekshisi Janybek Aıǵazın Tenge Talks-qa bergen suhbatynda túsinikteme berdi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Ekonomıs ótken jylmen salystyrǵanda aıtarlyqtaı ósimge qaramastan, memleket belgilengen josparǵa qol jetkize almaǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul bıliktiń salyq reformasynyń áserine qatysty úmitteriniń asyra baǵalanǵandyǵyna baılanysty bolýy múmkin.
«Memleket burynǵydan da kóp QQS jınady, biraq qalaǵanynan az jınady», – dep túıindedi Aıǵazın.
Ol sondaı-aq dınamıkany baǵalaý kezinde eseptiliktiń túsýindegi ýaqytsha kidiristi eskerý qajet ekenin, sondyqtan jańa salyq jaǵdaılarynyń áseri birinshi jartyjyldyq derekterinde tek ishinara kóringenin túsindirdi.
Aıǵazınniń pikirinshe, jospardyń oryndalmaýynyń sebepteriniń biri memlekettiń tym optımısik úmitteri bolýy múmkin. «Bul másele salyq reformasyna negizdelgen optımısik úmitterde bolyp tur. Árıne, jospar da asyra baǵalanǵan», – dedi sarapshy.
Ekonomıstiń pikirinshe, salyq túsimderiniń jaǵdaıyn jalpy ekonomıkalyq dınamıka kontekstinde qarastyrý kerek. Ol jıyntyq suranystyń álsireýi men iskerlik belsendiliktiń tómendeý belgilerine nazar aýdardy: qysqa merzimdi ekonomıkalyq ındıkatordyń ósý qarqyny, saýda kórsetkishteri men iskerlik belsendilik ındeksteri ótken jylǵy mánderden tómen.
«İs júzinde biz jıyntyq suranystyń qysylýyn kórip otyrmyz. Qysqa merzimdi ekonomıkalyq ındıkatordyń ósý qarqyny, saýda kórsetkishteri men iskerlik belsendilik ındeksteri báribir ótken jylmen salystyrǵanda tómen», – dep atap ótti ol.
Sondyqtan, sarapshynyń pikirinshe, másele tek salyq jınaýda bolmaýy múmkin. Ol salyq ákimshilendirýin qalyptasqan jaǵdaıdyń basty túsindirmesi dep sanamaıdy. Yqtımal faktorlar qatarynda ekonomıkanyń jalpy jaǵdaıy, jıyntyq suranystyń álsireýi, salyq reformasynyń saldary jáne kiris josparyn qalyptastyrý kezinde paıdalanylǵan tym optımısik boljamdar bar.
Eske salaıyq, 2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap Qazaqstanda jańa Salyq kodeksi qoldanysta, QQS negizgi mólsherlemesi 16% quraıdy. 2026 jyldyń maýsymynda Qazaqstan EAEO-da QQS túsimderiniń eń joǵary ósimin kórsetkeni belgili boldy. 11 tamyzda «Atameken» UKP basqarma tóraǵasy Qanat Sharlapaev barlyq dári-dármek pen medısınalyq buıymdarǵa QQS-tyń biryńǵaı 5% mólsherlemesin belgileýdi, al medısınalyq qyzmetterdi salyqtan tolyq bosatýdy usyndy.