Kolýmbıa men Brazılıa ekologıalyq qorǵaýshylardyń qaza tabýy boıynsha álemde kósh bastap tur. Global Witness naýqandyq toby jarıalaǵan jyldyq esepke sáıkes, 2025 jyly búkil álemde keminde 124 belsendi óltirilse, onyń 39-y Kolýmbıada, 26-sy Brazılıada qaza tapqan, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Uıymnyń málimetinshe, tirkelgen qastandyqtardyń 85 paıyzy Latyn Amerıkasynda bolǵan. Bul aımaq 2012 jyly esepter jarıalana bastaǵannan beri jyl saıyn eń qaýipti óńir bolyp tur. Óltirilgenderdiń kóbi jer daýyna baılanysty qaza tapqan, al kóp jaǵdaıda qylmysty jaldamaly qaskóıler nemese uıymdasqan qylmystyq top músheleri jasaǵan.
Sońǵy tórt jylda ekologıalyq belsendilerdiń óltirilýi boıynsha Kolýmbıa kósh bastap keledi. Elde qaza tapqandardyń jartysyna jýyǵy baıyrǵy halyq ókilderi, al qalǵandarynyń kóbi shaǵyn sharýalar bolǵan.
Kolýmbıadaǵy kóptegen baıyrǵy toptar óz aýmaqtaryn kúzetetin, biraq qarýsyz baıyrǵy kúzetshiler jelisin qurǵan. Baıyrǵy kúzetshiler kóknár — kokaın jasalatyn shıkizat — egý úshin nemese zańsyz ken qazýmen aınalysý úshin aýmaǵyn keńeıtpek bolǵan zańsyz qarýly toptardyń nysanasyna jıi iligedi. Ótken aptada Kolýmbıanyń Kaýka óńirindegi baıyrǵy kúzet quramynda bolǵan Hakob Gýacheta Sambrano azaptalyp óltirilgen kúıde tabyldy.
Onyń óliminiń yqtımal sebebi áli tergelip, kinálini izdeý jalǵasyp jatqanymen, baıyrǵy kóshbasshylar bul óńirde zańsyz qarýly toptar aýmaq úshin shaıqasqandyqtan, óltirý, qorqytý jáne májbúrlep joǵaltý jıi kezdesetinin aıtty.
Global Witness Brazılıada 2025 jyly ekologıalyq qorǵaýshylardyń óltirilýi 2024 jylmen salystyrǵanda eki ese óskenin eskertti. Kolýmbıadaǵydaı, Brazılıada da uıym tirkegen jaǵdaılardyń kóbi negizinen jer úshin talasqa baılanysty bolǵan.
Latyn Amerıkasynan tys jerlerde qastandyqtardyń 12 paıyzy Azıada bolǵan, tizimde 12 tirkelgen óltirýmen Fılıppın kósh bastap tur. Uıym álemde tirkelgen qastandyq sany 2024 jylǵy 146-dan 2025 jyly 128-ge azaıǵanymen, kóp jaǵdaı habarlanbaı qalǵandyqtan, bul sandar shyn mánindegiden tómen bolýy múmkin ekenin eskertti.