Jyl saıyn Eýropa jaǵalaýyndaǵy torlarǵa 95 000-ǵa jýyq súńgıtin qus, onyń ishinde gagarka men chıstık, kezdeısoq iligedi. Alaıda kornýolldyq balyqshylar synaqtan ótkizgen qarapaıym qorqytqyshtar qurbandyq sanyn shamamen úshten ekige azaıtatyny dáleldendi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Qus pishindi batpyraýyqtar men qalqymaly qorqytqysh — sý betinde qalqyp júretin, aınalatyn basynda eki úlken kózi bar qurylǵy — súńgıtin qustardy tordan úrkitip, aman alyp qalý úshin synalyp jatyr. Bul qurylǵy «looming-eyes buoy» (LEB) dep atalady: ol sý astynda tik ilinip turatyn tor qabyrǵalary — gılnetterge jaqyndaǵan qustardy úrkitedi.
LEB-ti satýǵa shyǵarylǵan scarybird batpyraýyǵymen qatar synady. Nátıjesinde qalqymaly qorqytqysh gılnetke qustardyń iligý yqtımaldyǵyn 59%-ǵa azaıtty, al batpyraýyqtar 71% kórsetkishke jetti.
LEB-ti jasaǵan Fishtek Marine kompanıasymen birge on kornýolldyq balyqshy qaıyqtarǵa kamera ornatyp, qurylǵylardyń teńiz qustarynyń minez-qulqyna áserin baqylady. Ekseter ýnıversıtetiniń ǵalymdary taldaǵan eki jyldyq synaq nátıjeleri Conservation Letters jýrnalynda jarıalandy. Olar LEB qoldanǵanda qustardyń gılnetke iligý yqtımaldyǵy 59%-ǵa, batpyraýyq qoldanǵanda 71%-ǵa tómendegenin kórsetti.
Zertteý Kornýollda teńiz qustary kóbinese qysta ilinetinin anyqtady. Bul qurylǵylardy maýsymǵa qaraı maqsatty qoldanýǵa múmkindik beredi.
Ekseter ýnıversıteti zertteýiniń jetekshi avtory Tom Horton: «Bul zertteý qarapaıym, praktıkalyq qorqytqyshtar gılnet balyq aýlaý kásipshiliginde teńiz qustarynyń kezdeısoq iligýin aıtarlyqtaı azaıta alatynyn rastaıtyn búgingi kúnge deıingi eń myqty dálelderdiń birin usynady. Sonymen qatar iligý qaýpi qashan jáne qaıda eń joǵary ekenin anyqtaı otyryp, biz endi osal teńiz qustary popýlásıasyn qorǵaýǵa eń úlken paıda ákeletin jáne turaqty balyq aýlaý tájirıbesin yntalandyratyn sharalardy maqsatty túrde qoldanýǵa naqty múmkindikke ıe boldyq», — dedi.
RSPB-niń kezdeısoq iligý baǵdarlamasynyń menedjeri Ian Rýksel: «Gılnetterdegi kezdeısoq iligý men onyń sheshimderin on jyldan astam zerttegennen keıin bul jumystyń naqty ómirde qoldanylýǵa bet alǵanyn kórý tamasha. Osy zertteýde dáleldengen LEB pen batpyraýyqtyń nátıjeliligi — teńizdegi gılnet balyqshylaryna kedergi jasamaı, teńiz qustarynyń kezdeısoq iligýin azaıtý jolyndaǵy úlken beles», — dedi.