Nege aıaqtar uıyqtatpaıdy? Nevrolog mazasyz aıaq sındromy týraly aıtty

Uıyqtar aldynda aıaqta shanshý, kúıdirip aýyrý jáne aıaqtardy qozǵaltýǵa degen eriksiz yqylas paıda bolsa, bul mazasyz aıaq sındromy bolýy múmkin. Bul jaǵdaıdy qalaı taný jáne dárigerge qashan júginý kerektigin nevrolog, medısına doktory, Núkasl ýnıversıtetiniń PhD-sy Álıa Saǵyndyqova aıtty, dep habarlaıdy infohub.kz.

Mazasyz aıaq sındromy (MAS) — nevrologıalyq aýrý, onda aıaqtardaǵy jaǵymsyz sezimder (shanshý, shymyldaý, kerneý, kúıdirý nemese ishki yńǵaısyzdyq) aıaqtardy qozǵaltýǵa degen eriksiz yqylas týdyrady. Qozǵalys tek ýaqytsha jeńildetedi.

Túrli zertteýler boıynsha, MAS belgileri eresekterdiń 5–10% kezdesedi, biraq emdeýdi qajet etetin klınıkalyq mańyzdy sındrom halyqtyń shamamen 2–3% baıqalady. Áıelder jıi zardap shegedi, ásirese júktilik kezinde jáne 40–50 jastan keıin.

MAS negizgi krıterıleri: aıaqtardy qozǵaltýǵa degen eriksiz qushtarlyq, belgiler tynyshtyqta paıda bolady nemese kúsheıedi, qozǵalysta azaıady jáne keshke jáne túnde basym bolady. Bul uıyqtaýǵa kedergi keltirip, jıi oıanýǵa jáne kúndizgi sharshaýǵa ákeledi.

MAS-ty sharshaýdan nemese qurysýdan ajyratýǵa myna kómektesedi: jeńildik tek qozǵalys kezinde bolady. Sharshaǵanda aıaqtar júktemeden keıin aýyrady jáne ózdiginen ótedi; qurysý kezinde ótkir aýyratyn bulshyqet spazmy paıda bolady. MAS-ta yńǵaısyzdyq dál tynyshtyqta paıda bolady, al júrý nemese aıaqtardy qımyldatý belgilerdi ýaqytsha joıady.

Belgilerdiń keshke kúsheıýi mıdyń sırkadtyq yrǵaǵyna baılanysty: dofamın júıesiniń belsendiligi tómendeıdi jáne mıdaǵy temir almasýy ózgeredi. Qalypty gemoglobın bolsa da, tómen ferrıtın sımptomdardy qozdyrýy nemese kúsheıtýi múmkin, sondyqtan ferrıtın men jalpy qan analızin tekserýge jáne qajet bolsa temir tapshylyǵyn toltyrýǵa keńes beriledi.

Ózdiginen kómektesý úshin únemi ortasha fızıkalyq belsendilik, uıyqtar aldynda serýendeý, aıaq bulshyqetterin jeńil sozý, massaj, jyly dýsh nemese vana, uıqy rejımin saqtaý, kofeındi, аlkogóldi jáne temekini kúnniń ekinshi jartysynda azaıtý paıdaly.

Eger sımptomdar aptasyna birneshe ret paıda bolsa, uıqyny buzsa, ómir sapasyn tómendetse nemese ýaqyt óte kúsheıse, dárigerge júginý kerek. Ásirese 50 jastan keıin alǵash ret paıda bolsa, álsizdikpen, jansyzdanýmen nemese aıqyn aýyrsynýmen birge júrse, qabyldaýdy keshiktirmeý mańyzdy.