Majarstan prezıdenti Tamash Sýlok premer-mınıstr Peter Madárdyń bastamasymen qabyldanǵan konstıtýsıalyq túzetýge qol qoıdy. Bul qujat onyń memleket basshysy retindegi ókilettigin dereý toqtatady, dep habarlaıdy infohub.kz.
Bul zańnama Madárdyń burynǵy premer-mınıstr Vıktor Orbannyń bılik tirekterin joıý josparynyń bir bóligi boldy. Madárdyń aıtýynsha, ol sáýirdegi saılaýda ońshyl kóshbasshyny jeńip, halyqtan kúshti mandat alǵan.
Túzetý Sýloktyń ókilettigin birden toqtatady. Sebebi 2024 jyldyń basynda Orbannyń ultshyl Fıdes partıasynyń depýtattary saılaǵan prezıdentke qoǵamnyń senimi kúrt tómendegeni aıtylady.
Sýlok zańnamaǵa qol qoıýdan bas tarta almaıtynyn, óıtkeni ol zań talaptaryna sáıkes keletinin jetkizdi. Alaıda burynǵy Konstıtýsıalyq sot sýdıasy reformanyń Majarstandaǵy zań ústemdigine zıan keltirgenin eskertti. «Konstıtýsıanyń on jetinshi túzetýi Majarstannyń konstıtýsıalyq demokratıasynda betburys jasady», – dedi Sýlok. «Zań ústemdigin ashyq buzatyn tásilmen memlekettik laýazym ıelerin qyzmetten alý... demokratıanyń, bılik bólinisiniń jáne zań ústemdiginiń konstıtýsıalyq qundylyqtaryna tereń jara salatyn teris presedent qalyptastyrady», – dep qosty.
Synshylardyń pikirinshe, 16 jyl boıy bılikte bolǵan Orban demokratıalyq ınstıtýttardy álsiretti. Ol Facebook-tegi jazbasynda reformalardy synǵa aldy: «Tıranıa endi qater emes, shyndyq. Eger muny prezıdentke jasaýǵa bolatyn bolsa, erteń eshkim qaýipsiz bolmaıdy», – dedi.
Fıdes partıasy sáýirdegi saılaýda jeńiliske ushyraǵannan beri birqatar joǵary laýazymdy tulǵalardyń otstavkasyna jáne qoǵamdyq qoldaýdyń tómendeýine tap boldy.
Parlament spıkeri ýaqytsha prezıdent bolady. Madárdyń ortalyq-ońshyl Tısa partıasy parlamentte úshten eki daýysqa ıe, bul kez kelgen zańdy ózgertýge múmkindik beredi. Parlament jańa konstıtýsıa kúshine engenge deıin nemese eń kóbi bes jylǵa prezıdent saılaıdy.
Senbide, Sýloktyń zań boıynsha áreket etý merzimi jaqyndaǵanda, Madár kúnnen qorǵaıtyn kózildirik kıip, terrassada kofe iship otyrǵan sýretin jarıalady. Sýlok túzetýge qol qoıǵannan keıin, Madár parlament spıkeri Agnesh Forshtofferdiń dúısenbiden bastap ýaqytsha prezıdent mindetin atqaratynyn málimdedi.
«Bul sheshimdermen biz Orban rejımi jyldar boıy majar halqynan tartyp alýǵa tyrysqan nárseni qalpyna keltirip jatyrmyz», – dedi ol Facebook-tegi jazbasynda. «Bılikti shekteýge bolatynyna, memlekettik aktıvterdi qaıtarýǵa bolatynyna jáne memleket qaıtadan óz azamattaryna, azat majar azamattaryna qyzmet ete alatynyna senimdilik».
Túzetý sonymen qatar depýtattardyń ókilettigin 12 jylmen shekteıdi jáne Konstıtýsıalyq sot sýdıalaryna 70 jasta zeınetkerlikke shyǵý jasyn belgileıdi, bul sottyń qazirgi tóraǵasy, Orbannyń odaqtasy Peter Poltty zeınetke shyǵýǵa májbúr etedi.
Sáýirde Orbandy jeńgennen beri Madár Sýlokty otstavkaǵa ketýge birneshe ret shaqyrdy, ony negizgi máseleler boıynsha ulttyq birlikti bildire almady jáne Orban men onyń úkimetiniń múddesine qyzmet etti dep aıyptady.