Meksıka iri qara maldyń tiri eksportyn AQSH-qa eki jylǵa jýyq úzilisten keıin qaıta bastady. Bul eldiń mal sharýashylyǵy salasy úshin mańyzdy oqıǵa boldy. Bul týraly infohub.kz habarlaıdy.
Eksport AQSH-tyń burynǵy ákimshiligi iri qara malǵa áser etetin parazıt — qurt aýrýynyń (screwworm) taralýyna baılanysty shekteýler engizgennen keıin toqtatylǵan edi. Qazir bul aýrý shekaranyń eki jaǵynda da kezdesedi. Qatań talaptarǵa qaramastan, saýda arnasynyń qaıta ashylýy meksıkalyq malshylarǵa jeńildik ákeldi.
AQSH-Meksıka shekarasyndaǵy shóldi taýlarda juma kúni tústen keıin saǵat 3-te Sonola shtatyndaǵy Agýa Prıeta qalasynan Arızona shtatyndaǵy Dýglas qalasyna qaraı júzdegen iri qara mal óte bastady. Bul proses meksıkalyq jáne amerıkalyq bılik ókilderiniń birneshe saǵatqa sozylǵan tekserýlerinen keıin bastaldy. Olar ıtterdi paıdalanyp, árbir maldy qurt aýrýyna tekserdi.
Bul parazıt Cochliomyia hominivorax shybynynyń dernásilderinen paıda bolady. Olar kez kelgen jyly qandy janýardyń, sonyń ishinde adamnyń ashyq jaralaryna nemese shyryshty qabyqtaryna enip, tinderdi jeıdi, tereń jáne aýyr jaralar týdyrady.
Bul zıankes Meksıkaǵa 2024 jyldyń qarashasynda jetken bolatyn. Qazir ol eldiń 32 shtatynyń 30-ynda, sonyń ishinde soltústiktegi Sonola shtatynda kezdesedi. AQSH-ta alǵashqy jaǵdaılar maýsym aıynda Tehas jáne Nú-Meksıko shtattarynda tirkeldi.
Meksıka prezıdenti Klaýdıa Sheınbaým dúısenbi tańerteń qaıta ashylǵanyn quptady. Onyń ákimshiligi indetpen kúresý sharalaryn kúsheıtýdi josparlap otyr. Olar maldy baqylaý júıesin jetildirýdi jáne AQSH-qa iri qara mal eksporttaıtyn Sonola men Chıýaýa sıaqty shekaralas shtattarda zararsyzdandyrylǵan shybyndardy shyǵarýdy jalǵastyrýdy qamtıdy. Qazir Meksıkada 1937 belsendi qurt aýrýy jaǵdaıy tirkelgen.
Eksportty qaıta bastaý úshin AQSh jańa hattamany maquldady. Ol sıyrlardyń qulaǵyna radıo jıilikti sáıkestendirý belgilerin ornatýdy jáne osy belgilerdi anyqtaıtyn skanerlerdi ornatýdy qamtıdy. Sonymen qatar, Arızonaǵa iri qara maldyń ótýi kúnine 700 baspen shektelgen, kelesi aptada 900-ge, odan keıingi aptada 1300-ge artady.
Meksıkada eksportqa daıyn júzdegen iri qara mal bolǵanymen, AQSh shekteýleri salanyń qalpyna kelýin baıaýlatady. Bul AQSH-taǵy iri qara mal tabyndaryn 75 jyldaǵy eń tómengi deńgeıde qaldyryp, shamamen 1,2 mıllıon bas tapshylyqqa ákelip, sıyr eti baǵasynyń kúrt ósýine sebep bolady.