Jaz mezgilinde náresteler men sábılerdiń taza aýada bolýy densaýlyq úshin mańyzdy, biraq ystyq kúnderi ata-analar saqtyq sharalaryn umytpaýy kerek. Ystyqta balalardyń qaýipsizdigin qalaı qamtamasyz etýge bolady? Atalǵan másele boıynsha mamandar birqatar keńes usynady, - dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Adam áreketinen týyndaǵan klımattyń ózgerýi ystyq tolqyndaryn uzartyp, kúsheıtýde. AQSH-tyń kóp bóligi ótken aptada ystyq kúmbezin bastan keshirdi. Kalıfornıa shtatyndaǵy Redı balalar densaýlyǵy ortalyǵynyń pedıatry doktor Ketrın Ýılámsonnyń aıtýynsha, bul ózgerister nárestelerdi qorǵaý máselesin ózekti etedi. «Biz sábılerdegi sýǵa batý men tunshyǵý týraly jıi aıtamyz, endi ystyqtan bolatyn zıan da qaýipter qataryna qosylýda», - deıdi ol.
Balalar nege ystyqqa beıim? Olar eresekterge qaraǵanda az terleıdi, metabolızmi joǵary bolǵandyqtan tez qyzady. Tótenshe ystyqta dene betiniń massaǵa qatynasy úlken bolǵandyqtan jylýdy kóbirek sińiredi. Sondaı-aq balalar kóbinese dalada uzaq ýaqyt ótkizedi. Ata-analar ystyqtan bolatyn aýrý belgilerine muqıat bolýy kerek. Eger náreste jylamasa nemese dymqyl jaıalyqtary sırek bolsa, bul sýsyzdanýdy kórsetýi múmkin. Sábılerge suıyqtyqty jıirek, azdap berý kerek. Sharshaý, teriniń qyzarýy - balanyń salqyndaý úshin úzilis alý qajettigin bildiredi. Ýılámson ashýshańdyqtyń da ystyqtan bolýy múmkin ekenin aıtady.
Qaýipsizdik keńesteri: kúnniń eń ystyq ýaqytynda syrtqa shyqpaý, balaǵa keń, ashyq tústi kıim kıgizý, kúnnen qorǵaıtyn krem jaǵý, jetkilikti suıyqtyq berý. Qarbyz, qulpynaı sıaqty sýǵa baı jemister - ystyqta tamasha taǵam. Mıchıgan ýnıversıtetiniń densaýlyq saqtaý ortalyǵy Mott balalar aýrýhanasynyń pedıatry doktor Debra Lenglýa: «Eger sizge ystyq bolsa, sábıińizge odan da ystyq», - deıdi. Lenglýa ata-analarǵa náresteler men sábılerdiń ystyqta syrtta bolý ýaqytyn shekteýge keńes beredi, biraq úıde múldem otyrýdy qajet dep sanamaıdy.
Arbany kórpe nemese basqa jamylǵymen jabýǵa bolmaıdy. Bul áýe aınalymyn bógep, jylýdy jınaıdy, nátıjesinde arba ishiniń temperatýrasy kóteriledi. Onyń ornyna kúnqaǵar qoldanyńyz. Ýılámson balany kúıdirýi múmkin metal bólshekterdi tekserýge keńes beredi.
Balany kólikte qaldyrýǵa bolmaıdy. Kóleńkede jáne terezeleri ashyq tursa da, kólik ishiniń temperatýrasy qysqa ýaqytta kúrt kóterilýi múmkin. AQSh Ulttyq jol qozǵalysy qaýipsizdigi basqarmasynyń málimetinshe, 2025 jyly kólikte qyzyp ketýden 31 bala qaıtys boldy. Agenttik ata-analarǵa artqy oryndyqqa ámıan nemese basqa jeke zatty qaldyrý, eskertpe jazý nemese aldyńǵy oryndyqqa oıynshyq qoıý arqyly balany umytpaýǵa keńes beredi. Eger ystyq kúni kólikke oralsańyz, bala otyrǵyshynyń metal bólikteriniń qyzyp ketpegenin tekserińiz. İshin salqyndatý úshin kúnqaǵar qoldanyp, kondısıonerdi aldyn ala qosyńyz. Kólikti salqyndatý úshin sarapshylar terezelerdi 10-20 sekýndqa ashyp, kondısıonerdi jumys istetýge keńes beredi.