Ótken aıdaǵy joıqyn sý tasqynynan zardap shekkenderge baǵyttalǵan onlaın qorlaýǵa qarsy Nepal qatań shara qoldanýda. Premer-mınıstr Balendra Shah zardap shekkenderdi «kemsitetinderge» «eshqandaı keshirim bolmaıtynyn» eskertti.
Keıbir azamattar áleýmettik jelide jaqyndary týraly aqparat surap, izdeý jumystaryn jyldamdatýdy talap etkende, olar dushpandyq pikirlerge tap bolýda. «Osy sezimtal kezeńde qajetsiz pikir aıtyp, qaıǵy shekkenderdi kemsitip, olarǵa odan ári qıyndyq týdyrýǵa tyrysqandar — qylmyskerler», — dep jazdy Shah Facebook paraqshasynda.
Nepal polısıasy bul pikirlerdiń shyǵý tegin anyqtap, mekenjaılar men telefon nómirlerin anyqtaý úshin tergeý júrgizip jatyr. Eki apta buryn sý tasqynynan aǵasy habarsyz ketken áıel BBC-ge izdeý-qutqarý jumystarynyń tym baıaý júrip jatqanyn aıtqan bolatyn. «Eger úkimet ýaqytynda mamandar men jabdyqtardy jumyldyrǵanda, biz otbasy múshelerimizdiń jaǵdaıyn erterek biler me edik? Biz ony tiri taba alamyz dep áli de úmittenemiz», — dedi ol. Birneshe kúnnen keıin ol izdeý jumystaryn synaǵany úshin «kóptegen jaǵymsyz pikirler alǵanyn» jazdy. «Biz qazirdiń ózinde qatty qıyndyq kórip jatyrmyz, bul bizdiń qasiretimizdi odan ári arttyrdy», — dedi ol.
Bólek jaǵdaıda, jas áıel kúıeýin izdeýde bıliktiń «shuǵyldyq tanytpaýyna» narazylyǵyn bildirdi. «Kúıeýim qazir habarsyz, eger úkimet ony taba almasa, eń bolmaǵanda onyń denesin kórsete ala ma?» — dedi ol jelide taraǵan vıdeoda, ol kóptegen qorlaý pikirlerin jınady. Mysaly, bir pikir oǵan «ózenge sekirip, izdeýge kómektesýdi» usynsa, endi biri «bári seniń úkimetti kinálaýyńmen ǵana bolmaıdy» dep jazdy. Alaıda, basqalar bul sezimsiz pikirlerdi aıyptady. «Qurbandy osy sátte jubatý kerek, qarǵaý emes», — delingen bir pikirde.
Nepal polısıasy bul onlaın pikirlerdi zertteý úshin 10 músheden turatyn komıtet qurǵanyn habarlady. Eldiń Elektrondyq tranzaksıalar týraly zańyna sáıkes, áleýmettik jelide basqalardy jala jabý nemese qorlaý úshin paıdalanǵandar 5 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylýy nemese 100 000 rýpıge (662 dollar; 490 fýnt) deıin aıyppul tóleýi múmkin, ne ekeýi de qoldanylýy múmkin.
Nepaldaǵy qaýipsiz sıfrlyq keńistikti jaqtaıtyn Body & Data komersıalyq emes uıymynyń atqarýshy dırektory Dovan Raıdyń aıtýynsha, keıbir sezimsiz pikirler «ashýlandyrý» ádisin qoldanatyn áleýmettik jeli qoldanýshylarynan bolýy múmkin. Iaǵnı, olar adamdardyń narazylyǵyn týdyrý nemese olardyń jazbalaryn basýǵa májbúrleý úshin teris kontent jasaıdy. Sondaı-aq, bul pikirler «úkimettiń qatań jaqtastarynan» da bolýy múmkin. «Úkimetke óte jaqyn jáne ony suraqqa alatyndardy aıyptaıtyn ekstremızm de bar. Bul áleýmettik jelidegi dıalogty odan ári polárızasıalady», — dedi ol BBC-ge.