Amerıkalyq zertteýshiler polıetılen qaldyqtaryn 200 gradýstan tómen temperatýrada benzın men dızel otynyna uqsas ónimge aınaldyratyn tehnologıa usyndy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Bul jobamen AQSh Energetıka mınıstrliginiń Ok-Rıdj ulttyq zerthanasynyń (ORNL) mamandary aınalysyp jatyr. Polıetılen — eń kóp taralǵan plasık túrleriniń biri: odan saýda paketteri, taqtaıshalar men qaptama jasalady, sondyqtan mundaı shıkizattyń orasan zor kólemi jyl saıyn qoqys úıindilerine túsedi.
Jańa ádis plasık qaldyqtaryn alúmını hlorıdine negizdelgen balqytylǵan tuzdarmen qosýǵa súıenedi. Bul tuzdar bir mezgilde reaksıa ortasy da, hımıalyq aınalýdyń katalızatory da qyzmetin atqarady. Tájirıbeler barysynda ǵalymdar salystyrmaly túrde jumsaq jaǵdaıda benzın fraksıalarynyń shyǵymyn shamamen 60%-ǵa jetkize aldy.
Tehnologıanyń basty artyqshylyǵy — prosestiń 200 gradýstan aspaıtyn tómen temperatýrasy. Salystyrý úshin: plasıkti dástúrli pırolızdeý 450–500 gradýsqa deıin qyzdyrýdy talap etedi. Sonymen qatar jańa proses asyl metaldarsyz, organıkalyq eritkishtersiz, syrtqy sýtegi kózinsiz jáne hımıalyq ınısıatorlarsyz júzege asady.
«ORNL júıesi eki túbegeıli máseleni sheshedi. Birinshiden, turaqty prosesti aýqymdastyrý áldeqaıda ońaı. Ekinshiden, burynǵy júıeler katalıtıkalyq reaksıalardy bastaý úshin ınısıator qajet etetin, al bizdiń ádis onsyz júredi», — dedi jumystyń teń avtory Shen Daı.
Zertteýge Noksvılldegi Tennessı ýnıversıtetiniń jáne Berklıdegi Loýrens atyndaǵy ulttyq zerthananyń ǵalymdary da qatysty. Jumys nátıjeleri «Journal of the American Chemical Society» jýrnalynda jarıalandy, al tehnologıa avtorlary patentke ótinim berip qoıdy. Bolashaqta bul ádis energetıkalyq qaýipsizdikti nyǵaıtyp, ekologıalyq lastaný máselesin sheshýge kómektesýi múmkin.