Menopaýzadan keıingi qan ketý kezinde jatyr obyryn anyqtaýǵa kómektesetin qarapaıym test jasaldy. Bul týraly infohub.kz saıty habarlaıdy.
Zertteýge sáıkes, bul ádis jyl saıyn myńdaǵan áıeldiń densaýlyq saqtaý júıesine qymbat ári aýyrtpaly ınvazıvti tekserýlerden qutylýyna múmkindik beredi.
Álemde jyl saıyn júzdegen myń áıel jatyr obyry dıagnozymen tirkeledi. Menopaýzadan keıingi qan ketý shuǵyl onkologıalyq tekserýge jol ashady, alaıda qan ketýmen júgingen áıelderdiń tek 5–10 paıyzynda ǵana obyr anyqtalady.
Qazirgi ýaqytta jatyr obyryn anyqtaý úshin ishki últradybystyq skanerleý, jatyr qabyrǵasynyń bıopsıasy jáne jatyr qýysyna kamera engiziletin gısteroskopıa qoldanylady. Bul ádisterdiń barlyǵy ınvazıvti ári qymbat.
Manchester ýnıversıteti men Manchester ýnıversıtetiniń Ulttyq densaýlyq saqtaý qory bazasynda ázirlengen jańa test zár men qynap suıyqtyǵynan alynǵan jasýshalardy zertteıdi. Ol arzan ári ınvazıvti emes.
Testileýdi baǵalaý maqsatynda Anglıanyń soltústik-batysyndaǵy jeti aýrýhanaǵa menopaýzadan keıingi qan ketý shaǵymymen kelgen 1 864 áıelge kúndelikti tekserýlerge deıin zár men qynap suıyqtyǵy úlgileri alyndy. Osy áıelderdiń 5 paıyzynda (1 864-tiń 99-ynda) bıopsıa nemese ota arqyly jatyr obyry rastaldy. Jańa testti paıdalanyp, áıelderdiń dıagnozyn bilmegen sıtologtar 99 obyr jaǵdaıynyń 80-in anyqtap, obyry joq áıelderdiń 93 paıyzyna durys teris nátıje berdi.
Zertteý nátıjeleri Lancet Obstetrics, Gynaecology, & Women’s Health jýrnalynda jarıalandy.
Zertteýshiler testtiń obyrdy jalǵyz ózi joqqa shyǵarýǵa jetkilikti dál emestigin, biraq ol eń joǵary qaýip tobyndaǵy áıelderdi shuǵyl tekserýge jiberýge, al tómen qaýipti áıelderdi dereý ınvazıvti tekserýden qutqaryp, sımptomdar jalǵassa qaıta synama alýǵa nemese tolyq baǵalaýǵa múmkindik beretinin atap ótti.
Olar zertteýdegi úlgilerdi joǵary bilikti maman sıtologtar baǵalaǵanyn, sondyqtan dáldiktiń basqa jaǵdaılarda qaıtalanýy belgisiz ekenin jáne test sımptomsyz áıelderde zerttelmegenin eskertti.
Zertteýshiler testti jatyr obyry kúdigi bar áıelderdi suryptaý úshin qoldanýǵa bolatynyn, bul «jedel dıagnoz qoıýǵa, jyldam senimdilik berýge jáne menopaýzadan keıingi qan ketýi bar áıelder úshin ınvazıvti tekserý júgin azaıtýǵa» kómektesetinin aıtty.
Manchester ýnıversıteti men Manchester ýnıversıtetiniń Ulttyq densaýlyq saqtaý qorynyń profesory Emma Devıdson bylaı dedi: «Menopaýzadan keıingi qan ketý áıelder úshin qorqynyshty, óıtkeni ol obyr belgisi bolýy múmkin, alaıda tekserilgenderdiń basym kópshiliginde bul aýrý bolmaıdy. Qazirgi ýaqytta kóptegen áıel obyrdy joqqa shyǵarǵansha ınvazıvti, jaısyz ári densaýlyq saqtaý qyzmetteri úshin qymbat tekserýlerden ótedi. Bizdiń zertteýimiz zár men qynap úlgilerin paıdalanatyn qarapaıym testtiń obyr yqtımaldyǵy joǵary áıelderdi anyqtaýǵa, al qalǵandaryn dıagnostıkalyq joldyń erte kezeńinde senimdi túrde tynyshtandyrýǵa kómektesetinin kórsetedi. Eger budan keıingi zertteýler bul nátıjelerdi kúndelikti tájirıbede rastasa, bul tásil jyl saıyn myńdaǵan áıeldiń kútimin ózgertýge qabiletti».