Kvebektiń separatıstik partıasynyń jetekshisi seısenbide Kanadadan táýelsizdik týraly referendýmdy Donald Tramp AQSh prezıdenti bolyp turǵanda ótkizbeıtinin málimdedi, dep habarlaıdy infohub.kz.

Bılikte joq, biraq 5 qazanǵa deıin ótetin kezekti saılaýda jeńiske jetýi múmkin Parti Québécois partıasynyń jetekshisi Pol Sen-Per Plamondon PQ úkimeti birinshi merziminde referendým ótkizetinin, biraq Tramptyń ókilettigi aıaqtalatyn 2029 jyldyń 20 qańtaryna deıin emes ekenin aıtty. Ol Kvebektiń bolashaǵy sıaqty mańyzdy másele aıqyn jáne sabyrly pikirtalasty qajet etetinin atap ótti.

«Ony amerıkandyq saıasattyń tolqýlary da, boljaýǵa bolmaıtyn prezıdenttiń ashý-yzasy da, qorqytý naýqandary da burmalamaýy kerek», — dedi Sen-Per Plamondon. «Amerıka ákimshiliginiń bul boljaýsyzdyǵy bizdiń proseske de, ult retindegi bolashaǵymyz týraly pikirtalastyń sapasyna da zıan tıgizedi».

Tramptyń tarıfteri jáne Kanadany AQSH-tyń 51-shi shtaty etý týraly qaıtalanǵan málimdemeleri Kvebektegi separatıstik isti qıyndatyp, kanadalyq ultshyldyqty kúsheıtip, keıbir fransýz tildi kvebektikterdiń Kanada quramynda qalýdy qaýipsiz dep sanaýyna sebep boldy.

Separatıstik kóńil-kúı Albertada da baıqalýda, onda saılaýshylar 19 qazanda provınsıanyń Kanadadan shyǵý týraly mindetti referendým ótkizýge qadam jasaýy kerek pe, sony sheshedi. Separatıstik referendýmdar Kvebekte de, Albertada da qıynǵa soǵady, óıtkeni Tramptyń tarıfteri men 51-shi shtat týraly rıtorıkasy Kanadada qalýdy jaqtaıdy.

«Tramp Aq úıde turǵanda ony bastaý óte qaýipti bolar edi», — dedi Monrealdaǵy Makgıll ýnıversıtetiniń saıasattaný profesory Danıel Belan. «Kvebektegi táýelsizdikti qoldaý shamamen 30% deńgeıinde, al PQ-dyń saýalnamalarda alda bolýy táýelsizdikti qoldaýdyń artyp kele jatqanyn bildirmeıdi».

Kvebek saılaýshylary egemendikti eki ret qabyldamady, sońǵy ret 1995 jylǵy referendýmda óte az daýys aıyrmashylyǵymen. Shamamen 80% fransýz tildi Kvebektiń qazirdiń ózinde aıtarlyqtaı avtonomıasy bar. 9,1 mıllıon halqy bar provınsıa óz tabys salyǵyn jınaıdy, fransýz tildilerdi qoldaıtyn ımıgrasıalyq saıasatqa ıe jáne fransýz tiline aǵylshyn tilinen basymdyq beretin zańdary bar.

Parti Québécois 1960-shy jyldary Rene Levek atymen qurylǵan jáne uzaq ýaqyt boıy Kvebekti táýelsiz el etýge umtyldy. Parti Québécois referendým ótkizbeı-aq Kvebekti birneshe ret basqardy, sonyń ishinde 2012-2014 jyldardaǵy sońǵy bılik kezeńinde. Kvebektiń biregeıligi 1760-shy jyldardan beri daýly bolyp keledi, sol kezde brıtandyqtar Jańa Fransıa dep atalatyn aýmaqty tolyq basyp aldy.