Rımdegi Traıan monshalarynyń jerasty qoımalarynan tabylǵan ejelgi teńiz qalasy beınelengen freska men mozaıka alǵash ret kópshilikke kórsetildi. Bul — Ejelgi Rımniń eń iri freskalar men mozaıkalar kesheni bolýy múmkin, dep habarlaıdy infohub.kz.
Rım meri Robert Gýalterıdiń aıtýynsha, «Keskindemeli qala» dep atalatyn freska men «Uly mozaıka» 1990 jyldary Kolızeı mańyndaǵy Oppıo tóbesinde júrgizilgen qazba jumystary kezinde tabylǵan. Qalpyna keltirý jumystarynan keıin olar alǵash ret jurtshylyqqa usynylyp otyr. Alǵashqy kezeńde kelýshiler tek demalys kúnderi, 15 adamnan turatyn shaǵyn toptarmen kire alady. Bul — názik týyndylardyń ylǵaldylyq pen klımattyq ózgeristerge qalaı áser etetinin anyqtaý úshin qajet.
Gýalterı freskanyń qus kózimen qaraǵandaǵy qabyrǵamen qorshalǵan port qalasyn beıneleıtinin, bul Ejelgi Rımnen saqtalǵan eń úlken qabyrǵa freskasy ekenin atap ótti. Onyń sózinshe, mundaı týyndylar álemde biregeı — kórkemdik sulýlyǵymen de, tarıhı-qujattyq mańyzymen de erekshelenedi.
Rımniń mádenıet jónindegi bas ınspektory Klaýdıo Parızı Preshıchche freskada beınelengen port qalasynyń keremet saqtalǵanyn aıtady. Ǵımarattar, teatr, hram, alańdar men munaralar — bári egjeı-tegjeıli kórsetilgen. Alaıda bul qaı qala ekeni ázirge belgisiz, biraq ol óte tanymal bolǵan bolýy kerek.
Mozaıkanyń bıiktigi shamamen 15 metrdi quraıdy. Onda tórt deńgeıde bezendirilgen baǵanalar, sáýlettik elementter men fıgýralar beınelengen. Joǵarǵy deńgeıler teatrlandyrylǵan kórinisti eske túsirse, tómengi jaǵynda jaqynda ǵana qalpyna keltirý kezinde tabylǵan taǵy bir port qalasynyń beınesi ornalasqan.
Traıan monshalary ımperator Traıannyń tusynda 109 jyly ashylǵan. Olar 6 gektar aýmaqty alyp, sol kezdegi álemdegi eń úlken monsha kesheni bolǵan. Bul keshen burynǵy Domısıan saraıynyń (Domus Aurea) monshalaryn qamtyp, sý temperatýrasyn tıimdi paıdalaný úshin basqa baǵytta jobalanǵan. Qazirgi ýaqytta kelýshilerge ashyq keshenge jartylaı dóńgelek pishindi «kitaphana» da kiredi. Arheologtardyń paıymdaýynsha, bul monsha kesheniniń bóligi bolǵan jáne paıdalanýshylar sportpen shuǵyldanyp, shomylýmen qatar mádenı is-sharalarǵa qatysa alatyn.