Ońtústik Afrıka ǵalymdary eldiń batys jáne ońtústik jaǵalaýlaryndaǵy sardınalardyń jappaı qyrylýynyń sebebin anyqtaýda. Olar balyqtardan tabylǵan gerpes vırýsy osy jaǵdaıǵa jaýapty bolýy múmkin dep kúdiktenýde. Osy aıdaǵy sardınalardyń jappaı qyrylýy eldiń Orman sharýashylyǵy, balyq sharýashylyǵy jáne qorshaǵan orta mınıstrligin áli kúnge deıin tańǵaldyryp keledi. Degenmen, ǵalymdar kem degende bir qorytyndyǵa keldi: bul — sardınalarda anyqtalǵan pılchard gerpesvırýsy (PHV) Ońtústik Afrıka jaǵalaýyndaǵy sardınalarda alǵash ret kezdesip otyr.
Ońtústik Afrıka qorshaǵan orta mınıstrliginiń málimetinshe, PHV 1990 jyldary Avstralıada sardınalardyń eki jappaı qyrylýyna baılanysty bolǵan. Bul vırýs sardınalardyń jelbezekteriniń qabynýyna jáne qalyńdaýyna ákelip, otteginiń sińýine kedergi keltiredi. Sardına men pılchard — bir balyq túri, tek sardınalar jas ári kishirek bolady.
Mınıstrlik PHV balyq vırýsy ekenin jáne adam densaýlyǵyna qaýip tóndirmeıtinin, sondaı-aq onyń anyqtalýy komersıalyq maqsatta aýlanǵan saý sardınalardyń nemese konservilengen sardına ónimderiniń qaýipsiz emestigin bildirmeıtinin aıtty. Ońtústik Afrıka sý bıologıalyq ártúrlilik ınstıtýty men jergilikti ýnıversıtettiń ǵalymdary zardap shekken aımaqtardan alynǵan ondaǵan sardınany (keıbiri óli, keıbiri tiri) zerttep jatyr. Mınıstrliktiń málimdemesinshe, alǵashqy nátıjelerde jappaı qyrylý kezinde jınalǵan óli balyqtarda PHV deńgeıi turaqty túrde joǵary bolǵan, al tiri balyqtarda vırýs deńgeıi ártúrli bolǵan.
Ǵalymdar muhıttaǵy zıandy baldyrlar, teńiz sýynyń ádetten tys sýyq bolýy nemese otteginiń tómendigi sardınalardyń ólimine sebep bolýy múmkin be degen nusqalardy da qarastyrýda. Alaıda qorshaǵan orta mınıstrliginiń aıtýynsha, "dálelder PHV negizgi sebep ekenin kórsetip otyr".
Zertteýge qatyspaǵan Ońtústik Afrıkadaǵy KvaZýlý-Natal ýnıversıtetiniń bıologıa ǵylymdarynyń oqytýshysy Dalene Vosloý gerpes vırýsy tolyq sýretti bere almaıtynyn jáne "qyrylýǵa birneshe faktor áser etken bolýy múmkin" ekenin aıtty. Onyń sózinshe, sý sapasynyń nemese temperatýranyń ózgerýi balyqtardy aýrýǵa beıim etedi.
Tergeý jalǵasyp jatqanda, sardınalardyń ólimi basqa da qıyndyqtar týǵyzdy. Ońtústik Afrıkanyń batys jaǵalaýyndaǵy Keıptaýnnan soltústikke qaraı ornalasqan Kýberg atom elektr stansıasy — Afrıkadaǵy jalǵyz atom elektr stansıasy — óli sardınalar teńiz sýynyń qabyldaý qubyryn bitep tastaǵandyqtan, eki blogynyń birinde qýatty 50 paıyzǵa azaıtýǵa májbúr boldy. Bul týraly stansıany basqaratyn ulttyq elektr kompanıasy habarlady.