Сегізаяқ, каракатица және кальмар сияқты басаяқты моллюскілердің күрделі мінез-құлқы мен зеректігі жекелеген гендермен ғана емес, геномның үш өлшемді пішінімен де байланысты екені анықталды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Вена университетінің биологтары сегізаяқ, каракатица және кальмарды зерттеді. Жасуша ядросындағы ДНҚ түзу жіп болып жатпайды, күрделі үш өлшемді құрылымға жиналады. Осылай жиналғанда геномның бір-бірінен алшақ бөліктері қатар түзіп, басқарушы элементтерге көршілес гендердің жұмысына тікелей ықпал етуге мүмкіндік береді. Талдау көрсеткендей, жүздеген миллион жыл бұрын моллюскілердің арғы тегінде геном ауқымды қайта құрылып, бұрын оқшауланған аймақтар бір жерге жиналған.
ДНҚ құрылымының әр деңгейі әртүрлі жылдамдықпен өзгергені белгілі болды. Ірі блоктар эволюция барысында тұрақты болып, организмнің негізгі тіршілік функцияларын сақтап қалды. Ал ДНҚ-ның алшақ бөліктерін жалғайтын шағын хроматин ілмектері икемді болып, түрлер мен тіндер арасында белсенді түрде қайта құрылды. Мұндай ілмектердің көбі жүйке жүйесінің дамуына жауап беретін гендердің қасында пайда болған.
Ғалымдар бұл процесті «реттеуші өрім» деп атады. Олардың пікірінше, ДНҚ жіптерінің физикалық жиналуы генетикалық мутацияларды жай ғана көрсетіп қоймай, эволюцияның қозғаушы күшіне айналған. Ол гендерді басқарудың икемді желісін құрып, соның арқасында моллюскілер бірегей жүйке жүйесін дамытып, күрделі міндеттерді шешуге бейімделді.