Миллиондаған жыл бұрын шимпанзелердің ата-бабасын жұқтырған PTERV1 вирусының ДНҚ-сы олардың геномына еніп, LINC00662 генін өшіріп тастаған. Ал адамда бұл ген белсенді күйінде қалып, жүйке жасушаларының дамуына қатысады. Осындай тұжырымға Швециядағы Лунд университетінің зерттеушілері келді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.

Жұмыс нәтижелері Science Advances ғылыми журналында жарияланды. ScienceDaily басылымы атап өткендей, приматтар геномындағы вирустық із адам мен шимпанзе миының дамуындағы негізгі айырмашылықтардың бірін түсіндіруге көмектеседі.

Ғалымдардың назары LINC00662 геніне түсті. Адам мен шимпанзенің дің жасушаларынан өсірілген шағын ми модельдерінің (органоидтердің) көмегімен мамандар мынаны анықтады: адамда бұл ген ми қалыптасудың ерте кезеңдерінде белсенді жұмыс істейді, ал шимпанзе органоидтерінде ол толығымен өшірілген.

Лунд университетінің молекулалық нейрогенетика профессоры Юхан Якобссонның айтуынша, адам мен шимпанзенің геномдары айтарлықтай ұқсас болғанымен, шешуші рөлді гендер белсенділігін реттеудегі айырмашылықтар атқарады.

LINC00662 генінің өшірілуіне шимпанзелердің ата-бабасының ДНҚ-сына енген PTERV1 эндогендік ретровирусының генетикалық қалдығы себеп болған. Жасушалар мұндай вирустық тізбектерді метилдеу арқылы басады, бұл жағдайда бұл көршілес геннің бұғатталуына әкелді. Ғылыми қызметкер Патриция Гердес пен оның әріптестері CRISPR-Cas9 геномды өңдеу технологиясының көмегімен шимпанзе жасушаларынан вирустық фрагментті алып тастағанда, LINC00662 гені қайтадан жұмыс істей бастады.

Адам органоидтерінде осы геннің өшірілуі нейрондардың дамуына және олардың арасындағы байланыстардың қалыптасуына қатысты гендердің белсенділігін төмендетті. Енді ғалымдар басқа да ежелгі вирустық енгізулер ми эволюциясы мен неврологиялық ауруларға қалай әсер еткенін тексеруді жоспарлап отыр.