Shveısarıa saılaýshylary beıtaraptyqty qatań aıqyndaýdy kózdegen usynysty aıtarlyqtaı basymdyqpen qabyldamady. Bul bastama elge NATO-men yntymaqtastyqty shektep, Reseıge qarsy sanksıalardan bas tartýdy mindetter edi. Federaldyq statısıka basqarmasynyń qorytyndy derekteri boıynsha, barlyq kanton men saılaýshylardyń shamamen 70 paıyzy beıtaraptyqtyń qatań nusqasyn Shveısarıa konstıtýsıasyna engizý týraly usynysty qoldamady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Bastamany túbegeıli ońshyl Shveısarıa halyq partıasy (SHHP) usynǵan bolatyn. Jeńilis kútilgenimen, Reseıge qarsy sanksıalar boıynsha Eýropa odaǵynyń birligin saqtaý qıyndap bara jatqan tusta bul nátıje búkil Eýropa úshin jeńildik boldy.
Shveısarıanyń ǵasyrlarǵa sozylǵan beıtaraptyǵy 1815 jyly Napoleon soǵystary aıaqtalǵan soń resmı túrde moıyndalǵan. Qazirgi úkimet saıasatyn synaýshylardyń pikirinshe, 2022 jyly Ýkraınaǵa tolyqqandy basyp kirýden keıin Shveısarıanyń Eýropa odaǵynyń Reseıge qarsy sanksıalaryn qaıtalaýy osy mártebeni álsiretti.
Saılaýshylardan «máńgilik jáne qarýly beıtaraptyq» qaǵıdatyn konstıtýsıaǵa bekitip, Shveısarıaǵa kez kelgen áskerı odaqqa kirýge nemese BUU ruqsatynsyz soǵysyp jatqan memleketterge sanksıa salýǵa tyıym salýdy qoldaý-qoldamaýy suraldy.
Bul nátıje — bastamany ashyq qoldaǵan SHHP-nyń mıllıarder demeýshisi Krıstof Bloher úshin aýyr jeńilis. Bloomberg agenttiginiń málimetinshe, ol naýqanǵa 2 mıllıon frank (2,1 mıllıon eýro, 1,8 mıllıon fýnt) jumsaǵan.
Qarsylastar nátıjeni qýanyshpen qarsy aldy. «Saılaýshylar SHHP-nyń ne qalaǵanyn túsindi: ol Shveısarıanyń halyqaralyq oqshaýlanýyn jáne halyqaralyq quqyq taptalyp jatqanda óz jaýapkershiliginen jaltarýyn qalady», — dedi Jasyldar partıasynyń depýtaty Sıbel Arslan.
Shveısarıa úkimeti de, saıası partıalardyń kópshiligi de bul sharaǵa qarsy boldy. Olardyń dálelinshe, «Shveısarıa halyqaralyq qaýipsizdik saıasatyndaǵy senimdi seriktes bolýdan qalar edi», bul shabýyl jaǵdaıynda eldiń qaýipsizdigin álsiretip, NATO-men yntymaqtastyq múmkindigin qatty shekter edi.
Shveısarıa NATO-ǵa múshe bolmaǵanymen, transatlantıkalyq áskerı odaqpen 30 jyl boıy yntymaqtasyp keledi.
Sarapshylardyń paıymdaýynsha, nátıje shveısarıalyqtardyń úkimettiń beıtaraptyqty túsindirýine kóńili tolatynyn kórsetti. «Halyq sózin aıtty: olar beıtaraptyq — geosaıası ózgeristerge qaraı beıimdelýge bolatyn qural, al úkimetke ony qoldanýdy ıkemdeý úshin áreket erkindigi qalady dep qabyldaıdy», — dep jazdy SwissInfo-nyń tilshisi Ketı Romı. SwissInfo — Shveısarıa habar taratý korporasıasynyń onlaın qyzmeti.
Ol sondaı-aq «qoldaý» naýqanynyń Reseı múddesi úshin áreket etip jatyr degen kózqarastan aryla almaǵanyn atap ótti.
Reseıdiń syrtqy ister mınıstrligi bastamany maqtap, Shveısarıanyń Eýropa odaǵynyń sanksıalaryn qabyldaýyn synaǵan jáne el beıtaraptyqtan bas tartyp jatyr dep málimdegen bolatyn.
SHHP jeńilisti moıyndap, qazir odan ári qandaı da bir shara qoldaný jospary joq ekenin aıtty.