Synyp jetekshiler otyrysynda oqylǵan baıandama

Januıa tárbıesi
«Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» deıdi halyq. Óıtkeni bala jany óte sezimtal jáne tez eliktegish keledi. Balalar kóbine kóp ýaqyttaryn úıde, ata – analarymen birge ótkizedi. Januıa olar úshin ómirdiń eń alǵashqy mektebi. Úlken ómirge qulash uryp, ushyp shyǵatyn uıasy ispettes.
Ádette balalar ata - analarynyń boıyndaǵy qasıetterdi boıyna daryta, solarǵa elikteıdi.

Ata – analary birin – biri syılaı bile me, kórshilerimen tatý ma, qalaı kıinedi, adamdarmen qarym – qatynas kezinde ózin qalaı ustaıdy, tipti qalaı qýanady, qalaı ashýlanady, jumys ornynda bedeli qandaı? Mine, bala osynyń bárin kórip, bilip ósedi.
Ókinishke oraı, árbir januıa osy bir mańyzdy másele – balalardy tárbıeleý isine kóp kóńil bóle qoımaıdy. Balalarǵa jaıly ómir jasaımyz, olardyń betinen qaqpaımyz, balalarym balalyq shaqtaryn qyzyqty ótkizsin degen maqsatpen kópshilik ata - analar qatelikke urynady. Osy qateliktiń saldarynan opyq jeıdi. Sondyqtan osyndaı ata – analardyń «Balany jastan tárbıele» degen ataly esterine ustaǵany durys.

Ata – analardyń osyndaı qamqorlyǵyna súıenip, kóptegen balalar túrli keleńsiz oqıǵalarǵa kezigedi. Al, ata – analar she? Olar bolsa, óz balalaryn qyzǵyshtaı qoryp, kináni basqa bireýge aýdarýǵa beıim turady. Bul sekildi orynsyz qorǵashtaýdyń balanyń minez-qulqyna keri áser etetini sózsiz. Keıbir ata - analar óz balalaryna shamadan tys erkindik berip qoıady. Olardyń bos ýaqyttaryn qalaı ótkizip júrgendikterine, aralasyp júrgen dostary men ortasynyń qandaı ekendigine onshalyq mán bermeıdi. Endi bir ata - analar balalardy qatal ustaý, uryp - soǵý durys dep túsinedi.

«Bala tárbıesi - besikten» degen ulaǵatty sóz bar halqymyzda. Bala tárbıeleýde eń aldymen olardyń boıyna adamgershilik qasıetterdi daryta bilýimiz qajet. Bul áleýmettik mańyzy bar máseleni sheshýge ata - ana jetekshi rol atqarady.
Ata - ananyń balaǵa úlgi bolarlyq bedeli onyń ómirinen, qyzmetinen, minez-qulqynan kórinýi tıis. Ata - ananyń balaǵa qoıatyn talaby birińǵaı bolyp, birin - biri quptap, qýattap otyrsa jaqsy. Tárbıe osyny talap etedi.

«Ata kórgen – oq jonar, ana kórgen – ton pisher» - degendeı ata - analar aldymen ózderi úlgili bolyp, balany betimen jibermeı besikten beli shyqpaǵan kezinen bastap jaqsylyqqa úıretip, jamandyqtan jırentip, januıada qazaqtyń tárbıelik máni bar áńgimelerin, maqal – mátelderin, ádet – ǵuryp, salt – dástúrlerin bala boıyna sińire berý kerek. Qazirgi psıhologıa, pedagogıka ǵylymdary adamnyń minez – qulyq belgileriniń kóbisi jas kezinde januıadaǵy úlgi - ónege nátıjesinde qalyptasatynyn dáleldep otyr. Sondyqtan balany tárbıelegende ónegeli bolý kerek. Balanyń talaby men qabiletin ushtap, demep, segiz qyrly, bir syrly azamat etip tárbıeleý – ata - ananyń óz urpaǵy aldyndaǵy bıik, izgi boryshy.

Mańǵystaý oblysy, Beıneý aýdany,
Jankeldın selosy, Á. Jankeldın atyndaǵy orta mektep
Bastaýysh muǵalimi Ájibaeva Gúlsim Aıtjanqyzy