Mogadıshý radıosynyń muraǵatyndaǵy myńdaǵan magnıttik taspa men bobına sıfrlandyrylyp, saqtalýda. Shamamen 400 000 saǵattyq aýdıojazbany qamtıtyn bul jınaq 1950 jyldardan bergi Somalı tarıhynyń kýási. Taspalardyń búlinýine jol bermeý úshin arnaıy top jumys istep jatyr, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Arhıvarıýs Ábdiqadyr Geedı Robleh eski taspa oınatqyshqa bobınany ilip, kompúterge qosyp, ár taspanyń mazmunyn tirkep jatyr. Ol shaǵyn toppen birge 400 000 saǵatqa jýyq habardy sıfrlandyrýda. «Bul – álemdegi eń iri somalı tilindegi mýzyka, mádenıet, drama jáne basqa materıaldar qoımasy. Alaıda qazir ol qoǵamnan oqshaý, túrmedeı jabyq. Biz ony saqtap, keıin halyqqa ashqymyz keledi», – deıdi Robleh.
2026 jyldyń maýsym aıynyń basynda Somalıdiń aqparat mınıstrligi men IýNESKO-nyń Shyǵys Afrıkadaǵy aımaqtyq búrosy arhıvarıýstardy semınarǵa jınady. Maqsat – muraǵatty IýNESKO-nyń «Álem jady» baǵdarlamasyna engizý. IýNESKO-nyń aǵa ókili Gılerme Kanela: «Bul bilimdi saqtaý tek Somalı úshin emes, búkil álem úshin mańyzdy», – dedi.
Mogadıshý radıosy 1951 jyly ıtalándyq otarlaý kezinde qurylyp, alǵashynda ıtalán jáne somalı tilderinde habar taratqan. Keıin sýahılı, oromo, aǵylshyn, arab tilderinde de qyzmet kórsetti. Ol Shyǵys Afrıkadaǵy eń yqpaldy daýystardyń biri edi. 1990 jyldardaǵy azamat soǵysy kezinde muraǵat tonaýdan saqtalyp qaldy – polısıa polkovnıgi Ábshır Hashı Álı ony qorǵaý úshin janyn pıda etti.
Saraptama kórsetkendeı, 45 000 taspa men bobınanyń 85 paıyzy áli oınatylady. Degenmen árbir onynshy taspa eskirgen, al 5 paıyzdan astamy joıylǵan nemese qatty zaqymdanǵan. Keıbir taspalar 2018 jylǵy órtten, basqalary 1992 jylǵy shaıqas kezinde joǵalǵan.
Mınnesota ýnıversıtetiniń tarıhshysy Iman Muhammed: «Mogadıshý radıosy táýelsizdikten keıingi Somalıdegi eń iri medıa mekeme boldy. Aýyzsha sóıleý dástúri basym qoǵamda radıo adamdardy biriktirýde erekshe ról atqardy», – deıdi. Burynǵy jýrnalıs Hasan Dahır: «Onyń aýqymy sonshalyq, kóshpeli malshylar da Vetnam soǵysy men AQSH-taǵy azamattyq qozǵalys týraly habarlardy tyńdady», – dep eske alady.
Sıad Barre kezinde Mogadıshý radıosy memlekettik ıdeologıa quralyna aınaldy. Ol ulttyq jáne otarshyldyqqa qarsy baǵdarlamalar taratty. Radıo somalı tilindegi saýattylyq naýqanyn qoldap, 1972 jyly jańa somalı álipbıin taratýǵa úles qosty. Sondaı-aq Efıopıanyń shettetilgen etnıkalyq toptaryna arnalǵan alǵashqy radıohabarlardy daıyndady.
1991 jyly ortalyq úkimet qulaǵannan keıin radıo burynǵy yqpalynan aıyryldy. Qazir ol shetel tilderindegi baǵdarlamalarynyń kópshiliginen aıyryldy. 2021 jyly radıonyń sol kezdegi dırektory Ábdiǵazız Muhamed Gýledti ál-Shabab toby óltirdi. Sıfrlandyrý jumystary qarqyndy júrse de, muraǵattyń tek 10 paıyzy ǵana sıfrlanǵan.