Qazaqstanda turǵyn úıdi syıǵa alý tıimdi mámile bolyp kórinýi múmkin, alaıda mundaı jyljymaıtyn múlikti keıin satqan kezde menshik ıeleri aıtarlyqtaı salyqtyq shyǵyndarǵa tap bolýy múmkin. Artyq tólemderden qalaı aýlaq bolýǵa bolatynyn anyqtaımyz, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Qazaqstanda turǵyn úıdi ártúrli jolmen satyp alýǵa bolady: ıpotekaǵa, bólip tóleýge nemese tolyq qunyn tólep satyp alýǵa, aıyrbastaýǵa, sondaı-aq syıǵa tartý sharty boıynsha alýǵa bolady. Kópshilik syıǵa tartylǵan páterdi is júzinde eshqandaı shyǵynsyz satyp, úlken somany tez alý múmkindigi retinde qarastyrady. Alaıda, PRG.ZANGER portalynyń aıtýynsha, mundaı tásil jeke tabys salyǵyna (JTS) baılanysty qosymsha shyǵyndarǵa ákelýi múmkin.
Turǵyn úıdi syıǵa alý faktisiniń ózi alýshy úshin salyqtyq mindetteme týdyrmaıdy: bul salyq salý maqsatynda jeke tulǵanyń tabysy bolyp eseptelmeıdi, sondyqtan JTS tóleýdiń qajeti joq. Bul ereje basqa da múlikke, sondaı-aq kásipkerlik qyzmetpen baılanysty bolmasa, tegin alynǵan jumystarǵa nemese qyzmetterge de qoldanylady. Alaıda, syıǵa tartylǵan múlikti belgili bir merzimde satqan kezde salyq tóleý mindeti týyndaıdy.
Derekkózge sáıkes, menshik quqyǵy eki jyldan az ýaqyt bolǵan syıǵa tartylǵan páterdi satý kezinde qun ósiminen túsken tabys satý baǵasy men múliktiń baǵalaý quny arasyndaǵy oń aıyrma retinde anyqtalady. Baǵalaý quny — bul menshik quqyǵy paıda bolǵan jyldyń 1 qańtaryndaǵy múlik salyǵyn esepteý úshin Memlekettik korporasıa belgilegen qun. Erekshelik: eger múlik 2026 jyldyń 1 qańtaryna deıin tegin alynǵan bolsa jáne osy kúnnen keıin satylsa, menshik merzimi bir jyldan az dep esepteledi.
Ádette JTS tabystyń 10% quraıdy, ıaǵnı satyp alý men satý somasy arasyndaǵy aıyrma. Mysaly, eger páter 20 mln teńgege satyp alynyp, 22 mln teńgege satylsa, salyq 2 mln teńge paıdadan alynady jáne 200 myń teńgeni quraıdy. Biraq páter syıǵa tartylǵan kezde, satyp alý quny bolmaǵandyqtan, qun ósiminen túsken tabys retinde búkil satý somasy anyqtalady. Osylaısha, syıǵa tartylǵan turǵyn úıdi menshik quqyǵynyń alǵashqy eki jylynda satqan kezde JTS búkil somadan tólenýi kerek: 22 mln teńge baǵasy kezinde salyq 2,2 mln teńgeni quraıdy.
Salyq kodeksi satyp alý qunynyń ornyna basqa mán qabyldanýy múmkin jaǵdaılardy qarastyrady, bul salyqty azaıtýǵa múmkindik beredi. Mundaı jaǵdaılarǵa jatady: buryn tegin alynǵan múlik retinde tabysqa qosylǵan qun (eger páter jeke kásipkerdiń nemese jeke tulǵanyń salyq salynatyn tabysyna qosylǵan bolsa); baǵalaýshynyń esebi boıynsha alý kezindegi naryqtyq qun (muragerlik nemese qaıyrymdylyq kómek retinde alynǵan múlikti satý kezinde); alý jylynyń 1 qańtaryndaǵy memleket múlik salyǵy úshin qoldanatyn baǵalaý quny; jer ýchaskeleri úshin kadastrlyq (baǵalaý) quny; qalǵan jaǵdaılarda nóldik qun.
Osylaısha, syıǵa tartylǵan páterdi nemese úıdi eki jyldyq menshik merzimi aıaqtalǵanǵa deıin (2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap) satý aıtarlyqtaı salyqtyq shyǵyndarǵa ákelýi múmkin. Sarapshylar JTS tólemeý úshin osy kezeńniń aıaqtalýyn kútýdi usynady.