Tamyz aıynda qazaqstandyq teńge turaqty nyǵaıýdy kórsetti. Ekonomıs Rýslan Sultanov óziniń Tengenomika Telegram-arnasynda ulttyq valútaǵa qymbat munaı men salyq kezeńi qoldaý kórsetkenin túsindirdi. Valúta 13,1 teńgege, ıaǵnı shamamen 2,8%-ǵa nyǵaıdy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Tengenomika avtory tamyz aıy teńge úshin nyǵaıýmen bastalǵanyn atap ótti: aı basyndaǵy bir dollar úshin 475,4 teńgeden 21 tamyzdaǵy eń tómengi mán 456,9 teńgege deıin tómendedi. Sodan keıin kýrs ishinara keri shegindi, biraq aı sońynda 462,3 teńge deńgeıinde turaqtady. Nátıjesinde valúta 13,1 teńgege, ıaǵnı 2,8%-ǵa nyǵaıdy.
Sarapshy teńgeniń nyǵaıýynyń eki negizgi faktoryn atady. Birinshisi – munaı baǵasynyń ósýi. Aı basynda Brent quny barreline $80-84 bolsa, 20-21 tamyzda $92-93-ke kóterildi. Bul óndirýshi kompanıalar tarapynan valúta usynysyn arttyryp, eksporttyq túsim boıynsha kútýlerdi jaqsartty.
Sondaı-aq kýrstyń ózgerýine 25 tamyzǵa deıin QQS tóleýge baılanysty salyq kezeńi áser etti. Salyqtardy tóleý úshin eksporttaýshylar men iri bızneske teńge qarajaty qajet boldy, bul olardyń valútany konvertasıalaýyn yntalandyrdy. Mysaly, dollar 21 tamyzda eń tómengi mán 456,9 teńgege túskende, salyq tóleý aıaqtalýǵa jaqyndaǵanda saýda kólemi anomaldy $671,3 mln-ǵa jetti, al operasıalar negizinen shetel valútasyn satý jaǵynda júrdi.
Salyq kezeńi aıaqtalǵanda jáne munaı baǵasy qaıta tómendegende, valúta azdap keri shegindi.
«25-ine deıin valútalyq túsimniń joǵary satylymy teńgeni nyǵaıtty, al osy kezeń ótkennen keıin suranys pen usynys tepe-teńdigi birtindep qalpyna kele bastady», – dep atap ótti sarapshy.
Ekonomıstiń aıtýynsha, álemdik trendter buǵan erekshe áser etken joq, óıtkeni jahandyq dollar ındeksi aı boıy shamamen 99-100 tarmaq deńgeıinde qaldy, ıaǵnı álsiregen joq. Sonymen qatar rúbl dollarǵa shaqqanda aıtarlyqtaı qunsyzdandy – bir AQSh dollary úshin 85,6 rúblge deıin. Sarapshy bul aıdyń basty faktory dál munaı kiristeri men jergilikti valúta aǵyndary ekenin taǵy bir ret kórsetkenin atap ótti.
Sultanov Ulttyq ekonomıkalyq zertteýler búrosynyń bazalyq boljamy bir dollar úshin 470,5 teńge deńgeıinde eń dál bolǵanyn qosty.
«Tamyz mamyrdaǵy kóriniske qarama-qarsy boldy. Eger sonda syrtqy fon salyq kezeńiniń qoldaýyn tez joısa, tamyzda ishki valúta satylymy munaı baǵasynyń ósýimen sáıkes kelip, birge teńgeniń turaqty nyǵaıýyn qalyptastyrdy. Salyq kezeńi aıaqtalǵannan keıin jáne Brent túzetilgennen keıin qozǵalystyń bir bóligi keri qaıtaryldy, alaıda aı qorytyndysy boıynsha ulttyq valúta tamyz basyndaǵy deńgeılerden aıtarlyqtaı nyǵaıyp qaldy», – dep qorytyndylady Tengenomika avtory.
Buǵan deıin «Kýrsıv» QR Ulttyq bankiniń makroekonomıkalyq saýalnamasynan ótken sarapshylar ortasha kýrs burynǵy 500 teńgeniń ornyna 490 teńge deńgeıinde bolady dep boljaıtynyn jazǵan bolatyn.