Taldyqorǵan qalasy,
№16 orta mektep - gımnazıasynyń
matematıka pániniń muǵalimi
Saparǵalıev Marat Tileýliuly

8 synypta «Geometrıa» páninen «Tik tórtburysh» taqyrybyna sabaqtyń qysqa merzimdi jospary
Sabaq taqyryby: Tik tórtburysh
Sabaqtyń maqsattary: a) oqýlyq: oqýshylardyń tik tórtburysh jaıyndaǵy bilimderin jalpylaý, tiktórtburyshtyń dıagonaldarynyń teńdiginiń dáleldeýin meńgertý, tik tórtburyshqa beriletin esepterdi sheshýdi úıretý;
á) damytýshylyq: oqýshylardyń oılaý qabiletterin, oı ushqyrlyǵyn damytý;
b) tárbıelik: oqýshylardy uqypty bolýǵa, tıanaqtylyqqa, kópshil bolýǵa tárbıeleý.
Oqytý nátıjeleri: - tik tórtburyshtyń anyqtamasyn aıta alady;
- tik tórtburyshtyń dıagonaldarynyń teńdigin dáleldeı biledi;
- tik buryshty úshburyshtyń gıpotenýzasyna júrgizilgen medıanany esepteı biledi;
- oqýshylardyń synı turǵydan oılaýy damıdy.

Oryndalatyn is - áreketter:
Muǵalimniń oryndaıtyn is - áreketteri:
İ. Uıymdastyrý kezeńi.
a) oqýshylardy túgendep, sabaqqa qatysýyn tekserý;
á) oqýshylardyń sabaqqa daıyndyqtaryn tekserý.
b) synyp oqýshylaryn «tórtburysh», «paralelogram», «tik tórtburysh», «kvadrat» toptaryna bólý. Kóshbasshylarǵa baǵalaý qaǵazdaryn úlestirý.

İİ. Úı jumystaryn tekserip shyǵý.
2. 1. Oqýshylardyń úı jumystaryn tekserip ótý.
2. 2. Ótken taqyryp bilimderin eske túsirip ótý:
1) Qandaı tórtburysh paralelogram dep atalady?
2) Paralelogramnyń qandaı qasıetterin bilesińder?

İİİ. Jańa sabaq taqyrybyn tanystyrý. Sabaq materıalyn synyp oqýshylarymen toptasyp jumys oryndaý kómegimen túsiný:

Anyqtama: Tik tórtburysh dep barlyq buryshtary tik bolatyn paralelogramdy aıtamyz.

Teorema: Tik tórtburyshtyń dıagonaldary teń bolady.

Dáleldeýin toptasyp oryndaý.
Óz sheshimderin qorǵaý.

IV. Toptyq jumys:
1 - tapsyrma:
Tik tórtburyshtyń qabyrǵalarynyń qatynasy 2: 3 qatynasyndaı, al perımetri 40 sm. Tik tórtburyshtyń qabyrǵalaryn tabyńdar.

Sheshýi:
Eni: 2h
Uzyndyǵy: 3h
Sonda: r=2(a+v)
2(2h+3h )=40
5x=40: 2
5x=20
x=4
Budan eni – 2h=24=8 sm,
uzyndyǵy – 3h=34=12 sm.

№77. Eki buryshy tik bolyp keletin tórtburyshtyń tik tórtburysh bola bermeıtinin kórsetińder.

V. Sergitý sáti. Gımnastıkalyq jattyǵýlar oryndaý.

Vİ. Toptyq jumys. №87. Tik tórtburyshtyń bir buryshynyń bısektrısasy qabyrǵasyn qaq bóledi. Onyń kishi qabyrǵasy 10 sm. Tik tórtburyshtyń perımetrin tabyńdar.

Tolyq nusqasyn júkteý