Anadan uryqqa juǵatyn sırek kezdesetin ishki jatyr ınfeksıalary balada aýtızm men aqyl-oı kemistiginiń damý yqtımaldyǵyn aıtarlyqtaı arttyrady. Bundaı qorytyndyǵa Shvesıanyń Karolın ınstıtýtynyń zertteýshileri keldi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Ǵalymdar TORCH tobyndaǵy týa bitken ınfeksıalar balada aýtızm yqtımaldyǵyn úsh ese, al aqyl-oı kemistigin jeti ese arttyratynyn anyqtady. Shvesıada 1987 jyldan 2021 jylǵa deıin týǵan 3,7 mıllıon adamnyń derekterin qamtyǵan aýqymdy jumystyń nátıjeleri «JAMA Pediatrics» jýrnalynda jarıalandy.
Mamandardyń nazary sıtomegalovırýs, qyzamyq, toksoplazmoz jáne gerpesvırýstardy qamtıtyn TORCH-ınfeksıalar tobyna aýdaryldy. Zertteýge qatysqandardyń ishinde týa bitken dıagnoz 975 adamda rastaldy.
Taldaý kórsetkendeı, ishki jatyr ınfeksıasy bar balalarda aýtızmniń damý yqtımaldyǵy patologıasy joq balalarmen salystyrǵanda shamamen úsh ese artqan. «Aqyl-oı kemistigi» dıagnozynyń qaýpi jeti eseden astam joǵary bolyp, aýyr ıntellektýaldyq buzylystar 30 ese jıi tirkelgen.
Jumystyń birinshi avtory Hýgo Shókvıstiń aıtýynsha, bul osy saladaǵy búgingi kúnge deıingi eń úlken zertteý. Sonymen qatar avtorlar ishki jatyr ınfeksıalary sırek kezdesetinin jáne popýlásıadaǵy aýtızm jaǵdaılarynyń jalpy sanynyń shaǵyn bóligin ǵana quraıtynyn — shamamen 0,034% — atap ótedi. Alaıda jeke deńgeıde TORCH-ınfeksıasyn bastan ótkergen árbir besinshi balada aýtızm anyqtalady.
Zertteýshiler týǵan aǵa-qaryndastardy salystyryp, teris áser etetin ortaq otbasylyq jaǵdaılar emes, dál ınfeksıalyq faktor ekenin rastady. Sonymen qatar, JITS (SDVG) sıaqty basqa buzylystarmen baılanys tabylmady.
Zertteýshi Rene Gardner júktilik kezinde ınfeksıadan saqtaný, sonyń ishinde qoldaýshy vaksınasıa qajettigin atap ótti.