2026 jyldyń 22 shildesinde AQSh prezıdenti Donald Tramp Djordjıa shtatyndaǵy Marıetta qalasynda jaqtastarymen kezdesip, búkil el boıynsha saılaýǵa qoıylatyn talaptardy qatańdatýdy talap etti. Bul — onyń saılaý qaýipsizdigi týraly kópten beri aıtyp kele jatqan áńgimesiniń jalǵasy. Alaıda keıbir respýblıkashylar Tramptyń bul ustanymy shtattaǵy básekeles AQSh Senaty saılaýynda óz partıasyna keri áser etýi múmkin dep qaýiptenedi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Tramptyń Atlanta mańyndaǵy sózi onyń 2020 jyly osy shtatta jeńilgennen beri Djordjıanyń saılaý júıesine úzdiksiz shabýyl jasaýynyń jalǵasy boldy. Reuters agenttiginiń sholýyna sáıkes, bıylǵy jyly prezıdent Djordjıanyń daýys berý júıesine kúmán keltirgen kem degende toǵyz ret ashyq sharalar men suhbattarda sóılegen.
Maýsym aıyndaǵy podkastta Tramp 2020 jyly Djordjıadaǵy saılaý nátıjesinde alaıaqtyq boldy dep jalǵan málimdeme jasady. Birneshe kúnnen keıin respýblıkashylar gýbernatorlyqqa úmitkermen telefon arqyly ótkizgen mıtıńinde Tramp: «Bizdiń saılaýymyz buzylǵan», – dedi. Al 22 shildede Tramp keıbir respýblıkashylardyń jeńisteri «alaıaqtyq jáne taǵy basqa bolyp jatqan nárselermen ońaı bolmaıtynyn» aıtty.
Ol jaqtastaryn Senat kópshiliginiń kóshbasshysy Djon Týnge qońyraý shalyp, ákimshiliktiń búkil el boıynsha qatańyraq daýys berý talaptaryn engizetin saılaý týraly zań jobasyn ilgeriletýge qysym jasaýǵa shaqyrdy. Bul mıtıń Tramptyń ótken aptada Aq úıdegi basty baǵdarlamalyq sózinen keıingi alǵashqy naýqandyq is-sharasy boldy. Ol sózinde AQSh saılaýynyń qaýipsizdigine kúmán keltirgen edi.
Prezıdent Taıaý Shyǵystaǵy ırandyq shabýyldardan qaza tapqan tórt amerıkalyq áskerı qyzmetshini eske alý rásimine qatysqannan keıin Marıettaǵa saıası básekeles aımaqqa keldi. Keıbir djordjıalyq respýblıkashylar Tramptyń osyndaı rıtorıkasy qarasha aıyndaǵy aralyq saılaýda, Kongresti baqylaý sheshiletin kezde, saılaýshylardyń belsendiligin tómendetýi múmkin dep alańdaıdy.
«Prezıdent Tramp saılaý úderisiniń zańdylyǵyna kúmán keltirgende, onyń jaqtastarynyń daýys berýge kelý yqtımaldyǵy tómendeıdi», – dedi Erık Djonson, Djordjıa Senatynyń burynǵy respýblıkashy kóshbasshysy jáne memlekettik saılaýdy qorǵaıtyn konservatıvti RightCount tobynyń shtattyq tóraǵasy.
2020 jylǵy saılaý Tramp úshin negizgi nazarda qalyp otyr, ásirese Djordjıada, munda ákimshilik qyzmetkerleri daýys berý nátıjelerin qaraý boıynsha tergeý bastady. Djordjıada demokrat Djo Baıdenge jeńilgennen keıin Tramp shtattyń joǵary laýazymdy saılaý qyzmetkerin nátıjeni ózgertý úshin «jetkilikti daýys tabýǵa» qysym kórsetti jáne saılaýdyń zańdylyǵyna birneshe ret daý aıtty. Birneshe qaıta sanaý Baıdenniń jeńisin rastady.
Saılaý qaýipsizdigi máselesi shtattaǵy básekeles Senat saılaýynda da kórinis tapty. Demokrat senator Djon Ossoff qaıta saılanýǵa úmitker, al onyń qarsylasy – respýblıkashy AQSh ókili Maık Kollınz. Shilde aıyndaǵy Fox News saýalnamasy Ossofftiń tirkelgen saılaýshylar arasynda Kollınzden 13 paıyzdyq tarmaqqa ozyq turǵanyn kórsetti. Ossoff Tramptyń saılaý týraly málimdemelerine qarsy shyǵyp, ony «álemdegi eń tanymal jeńilýshi» dep atady. Al Kollınz prezıdenttiń qatańyraq daýys berý talaptaryn qoldap, maýsymda CNN-ge bergen suhbatynda Tramptyń 2020 jyly Djordjıada jeńgenine senetinin aıtty.
22 shildede Tramp Kollınzdi djordjıalyqtar úshin salyqty tómendetýdi qoldaǵan jáne shtatqa federaldy ınvestısıalar ákeletin senimdi odaqtas retinde sıpattady. Prezıdent Ossoffti «jaman» senator dep atap, Demokratıalyq partıanyń keıbir progresıvti múshelerin «komýnıser» dep qaıtalady. Kollınz 22 shildede Tramptyń mıtıńine Vashıngtonda daýys berý úshin qatyspaǵanyn, biraq Tramp bul qadamdy maqtap, saılaýshylardy qarashada respýblıkashyny qoldaýǵa shaqyrdy.
Djordjıa zańy saılaýshylardyń daýys berý úshin jeke kýáligin kórsetýin talap etedi, al shtattyń respýblıkashy kóshbasshylary 2020 jylǵy saılaýdan keıin daýys berý jáshikteri men syrttaı daýys berýdi shekteıtin saılaý erejelerin qabyldady. Degenmen, Tramptyń mıtıńinde suhbat alǵan birneshe respýblıkashy saılaýshy áli de daýys berý úderisine senbeıtinin aıtty. «Respýblıkashylar kóńili tolmaı otyr, óıtkeni olar daýys berýdiń maǵynasyz ekenin biledi, óıtkeni alaıaqtyq bolatynyna senimdi», – dedi 80 jastaǵy zeınetker medbıke Rıta Rorssen Výdstoktan. «Biraq báribir daýys berý kerek».