AQSh Prezıdenti Donald Tramp Ulttyq densaýlyq ınstıtýttarynyń (NIH) granttyq qarjylandyrýyn maquldaıtyn arnaıy keńes qurýdy josparlap otyr. Bul týraly Washington Post pen Politico basylymdaryna silteme jasap, infohub.kz saıty habarlaıdy.
Jańa atqarýshy buıryq jobasy juma kúni ótken jınalysta talqylandy. Onda ákimshiliktiń joǵary laýazymdy sheneýnikteri NIH-ti Tramptyń saıası basymdyqtaryna qaıshy keletin «oıaý» bastamalardy qarjylandyrdy dep aıyptady.
Aq úıdiń Basqarý jáne búdjet basqarmasynyń (OMB) dırektory Rassel Voýt pen ákimshiliktiń basqa da ókilderi Tramptyń maqsattaryna saı kelmeıtin bıomedısınalyq zertteýlerge beriletin granttardy veto qoıa alatyn syrtqy komıtet qurýdy usyndy. Bul týraly Washington Post-qa sóılesken birneshe adam málimdedi.
Politico-nyń dereginshe, keńes quramyna Voýt pen NIH dırektory Djeı Bhattachará kiredi. Keńes granttardy berý týraly sheshimdi biraýyzdan qabyldaýǵa mindetti bolady. OMB — prezıdent saıasatyn atqarýshy bılikte júzege asyratyn Aq úı agenttigi.
Prezıdenttiń ıdeologıalyq kún tártibine sáıkes granttardy beretin syrtqy komısıa qurý agenttiktiń ǵylymı qundylyqqa negizdelgen usynystardy baǵalaýdyń dástúrli prosesin buzady. Bhattachará federaldyq zertteý shyǵyndarynyń qysqarýyna qarsylyq bildirip, juma kúni NIH-tiń grant berý prosesin qorǵady, al Voýt federaldyq shyǵyndardy qaıta qurýǵa nıetti ekenin bildirdi.
Bul qadam NIH álemdegi eń iri bıomedısınalyq zertteýlerdi qarjylandyrýshy mekeme retinde zertteýshiler tarapynan ujymdyq talap-aryzǵa tap bolǵan kezde jasalyp otyr. Zertteýshiler Tramp ákimshiligi prezıdenttiń ıdeologıalyq kún tártibine qarsy kózqarastardy senzýralaý maqsatynda ǵylymı granttardy tejep, toqtatyp otyr dep aıyptaıdy. Olar ákimshilikti Birinshi túzetýdi buzdy dep aıyptaýda.
«Birinshi túzetý ruqsat etpeıtin nárse — úkimettiń qarjylandyrý kúshin bıomedısınalyq zertteý qaýymdastyǵyndaǵy unamsyz kózqarastardy nysanaǵa alý nemese únsiz qaldyrý úshin paıdalanýy», — delingen talap-aryzda.
Tramp ekinshi merzimine kiriskennen beri densaýlyq, taǵamtaný, qorshaǵan orta jáne apattardan qutqarýǵa qatysty mıllıardtaǵan dollar federaldyq granttar qysqartyldy nemese toqtatyldy. Ákimshilik «teńdik», «násilshil», «gender», «klımattyń ózgerýi» jáne basqa da kilt sózderi bar zertteýlerdi ǵylymı zertteýlerdi qarjylandyrýdy tejeý úshin belgiledi.
NIH-ti basqaratyn Densaýlyq saqtaý jáne adam qyzmetteri departamenti men Aq úı pikir suraýǵa dereý jaýap bermedi.