Túrkistanda Alqoja ata kesenesinde (XII-XIV ǵǵ.) ǵylymı-qalpyna keltirý jumystarynyń mańyzdy kezeńi aıaqtaldy. «Qazrestavrasıa» RMK mamandary búkil musylman álemi úshin qasıetti bolyp sanalatyn bul eskertkishtiń ishki gúrhanasyn tolyq qalpyna keltirdi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Bul kesene tarıhshylar men qajylar úshin zor mánge ıe. Alqoja ata (Ábd ál-Málik) jaı ǵana áýlıe emes, uly sopy Qoja Ahmet Iasaýıdiń súıikti shákirti ári kúıeý balasy bolǵan. Ol Iasaýıdiń qyzy Gaýharǵa úılengen.
Ańyzdarǵa súıensek, Alqoja ata Muhammed paıǵambardyń eń jaqyn sahabasy ári tuńǵysh ádiletti halıfasy Ábý Bákir ás-Syddyqtyń tikeleı urpaǵy bolǵan. Ahmet Iasaýıdiń qyzyna úılený arqyly ol uly sheıhtyń áýletimen týystasqan, al bul áýlettiń tórkini paıǵambardyń nemere aǵasy ári kúıeý balasy tórtinshi halıfa Álı ıbn Ábý Tálipke baryp tireledi. Halyq Alqoja atany uly emshi retinde qurmettegen. Respýblıkalyq mańyzy bar bul eskertkish Qoja Ahmet Iasaýı kesenesinen nebári 2,5 km qashyqtyqta ornalasqan jáne qajylyq baǵyttardyń mindetti núktesi sanalady.
Bastapqy keıpi men ortaǵasyrlyq sáýletin saqtaý úshin restavratorlar obektige barynsha dáldikpen kelip, gúrhanany (jerleý bólmesin) tolyq qaıta jańǵyrtty. Zıarathana (namaz oqıtyn zal) qabyrǵalary muqıat tazalanyp, boıaldy. Sonymen qatar úlken kúmbez ben syrtqy aǵash baǵanalar qalpyna keltirildi. Eden jabyny tolyǵymen aýystyrylyp, burynǵy ǵasyrlardyń tehnologıasy boıynsha jasalǵan arnaıy kóne úlgidegi kirpish paıdalanyldy.
Nysandaǵy jumystar jalǵasýda. Kelesi kezeńde tireýish baǵanalardy, qasbetterdi, kirpish qalaýlardy jáne saqtalǵan kóne sándik órnekterdi qalpyna keltirý josparlanǵan. «Kúmbez ben eskertkishtiń syrtqy betteri arnaıy hımıalyq óńdeýden ótedi, sondaı-aq aıvannyń (terasa) jekelegen bólikteri qalpyna keltirilip, irgeles aýmaq abattandyrylady», — dep habarlady mamandar. Barlyq jumystar álemdik mura eskertkishterin saqtaýdyń halyqaralyq standarttaryna qatań sáıkes júrgizilýde.