Qysqa batalar (SMS pen WhatsApp-qa)
Tusaýyń kesildi, aıaǵyń jeńil bolsyn,
Basqan ár qadamyń berekege tolsyn.
Júgirseń — júırik bol, tursań — tirek bol,
El súıgen azamat bop erteń oralsyn.
Qaz-qaz basqan qaraǵym, jolyń bolsyn,
Aldyńdaǵy asýlar boı usynsyn.
Kesildi tusaýyń búgin, aınalaıyn,
Júrgen jeriń shýaqqa, nurǵa tolsyn.
Tusaýyń kesildi, balapan qusym,
Qanatyńdy keńge jaı, kókke órle.
Jer baýyrlap júrme, shyńdy mekende,
Qyran bolyp samǵaıtyn kúnge jet de.
Bulaqtaı móldir bol, tunyǵyń laılanbasyn,
Aǵysyń arnasynan aspaı, móldirep aqsyn.
Tusaýyń kesildi búgin, qarashyǵym,
Júrip ótken ólkeńe yrys jaýsyn.
Tamyryń tereń ketsin, báıteregim,
Basyńdy bult sıpaǵan bıik bolsyn.
Tusaýyń kesildi — endi erkin ós,
Saıańa el syıatyn tirek bolsyn.
Taı-qulyndaı oınaqtap shaba ber,
Báıgeniń aldyn bermeı ala ber.
Tusaýyń kesildi, jeldeı ush,
Ozbyrdy emes, ónerdi pana et.
Shamshyraqtaı mazdap jan, qaraǵym,
Jaryǵyńa el jylynyp tursyn jıi.
Tusaýyń kesildi búgin, balaqaı,
Óshpeıtin ot bop jaq júrektiń úıin.
Qorań malǵa, qolyń dáýletke tolsyn,
Dastarqanyń el jıǵan dýmanǵa tolsyn.
Tusaýyń kesildi — yrysyń aldyńda,
Berekeń er jetkenshe molyǵa bersin.
Kitap dosyń, qalam serigiń bolsyn,
Bilim degen nurmenen kóziń tolsyn.
Tusaýyń kesildi búgin, shyraǵym,
Oqyǵan ár paraǵyń paıdaǵa tolsyn.
Ata jolyn jalǵaǵan ul bol, balam,
Tútinin óshirmegen urpaq bol, balam.
Tusaýyń kesildi — jeti atańnyń
Abyroıyn asyrǵan tulǵa bol, balam.
Bilegiń qýat alsyn, belińe kúsh,
Aýrý-syrqaý mańaıǵa jýymasyn.
Tusaýyń kesildi, saý-salamat ós,
Densaýlyq degen baılyq sýymasyn.
Júregiń meıirimge kende bolmasyn,
Qolyńnan jaqsylyqtyń nury tamsyn.
Tusaýyń kesildi búgin, gúlim,
Tarysań da janyńda janyń qalsyn.
Ata-ájeniń batasy
Ia, Táńirim, óziń qolda nemeremdi,
Uzyn qyl, sheshemizdeı, ómir jibin.
Basqan izi bereke, tepken tasy —
Altyn bop qalsyn artynda ómir izi.
Aıaǵyń jeńil bolsyn, aq jol ashyq,
Tusaýyń kesildi — ós, shattyqqa kenip.
Jeti atańnyń tútinin óshirmegen,
Asyl tek bop jalǵassyn saǵan kelgen.
Nemerem, tusaýyńdy kesip turmyn,
Táńirden uzaq ǵumyr saǵan tilep.
Urpaǵyń urpaq jalǵap, kóbeıe ber,
Shańyraǵyń shaıqalmas, bekem tergen.
Ata bolyp armanym — saǵan tiredim,
Qýanyshym — kózime kórgen tirligiń.
Tusaýyń kesilgende, qarashyǵym,
Táńirden suraǵanym — berik úıiń.
Shańyraǵyń bıik bop, kóterilsin,
Nemereńniń nemeresin kórsin kúniń.
Aq sútimnen aq tilek saǵan, balam,
Ájeńniń batasynan bar ma qalam?
Tusaýyń kesildi búgin, kógershinim,
Táńirim oń jolyńnan aıyrmaǵan.
Kirsiz bol sútim qurly, taza júr,
Eshkimniń batpaǵyna batpaǵan.
El aǵasy bolarsyń, kórer kózim,
Halqyńa qajet bolsyn árbir sóziń.
Tusaýyń kesildi — jurtqa jaqsy bol,
Táńir qoldap, jarylqasyn keshiń-tańyń.
Momynǵa pana bolsyn keń keýdeń,
Zorlyqqa tosqaýyl bop tursyn óziń.
Imanyń saýlyq bersin, qarashyǵym,
Aryńdy kirletpegen adam bol.
Tusaýyń kesildi — adaldan tap,
Táńirden qoryqqan, elge taban bol.
Júziń jarqyn, sóziń shyn, nıetiń aq,
Kimge bolsa jaıdary aǵaly bol.
Sabyrly bol, shydamdy bol, nemerem,
Asyǵystan opyq jeme bir ómir.
Tusaýyń kesilgende tiler tilek —
Táńir bersin salmaqty, kemel kóńil.
Ashýyńdy jeńe bil, aqyl tyńda,
Parasatyń jasyńnan jetik, tereń.
Táńirim, jar bol óziń bul balaǵa,
Qydyryń joldas bolsyn ár qadamda.
Tusaýyń kesildi — qorǵany bar,
İzgilik qanat jaısyn basyp barar.
Jamandyq jýymasyn mańaıyńa,
Jaqsylyq ersin izińnen qalmaı tura.
Ata-ananyń tilegi
Tún uıqymdy bólisip ósirgen jan,
Alǵash basqan qadamyń — baqytym san.
Balapanym, tusaýyń kesildi búgin,
Alla joldas bolsyn dep tiledim tań.
Júregimniń jartysy — seniń janyń,
Aman bolsań, dúnıede armanym joq.
Ákeń bolyp arqańnan súıer tulǵa,
Súrinbesin deıtuǵyn ár adymǵa.
Ulym, tusaýyń kesildi, alǵa basa ǵoı,
Alla bersin násipti mol jolyńa.
Men jeńe almaǵandy sen jeńip ót,
Tiregim bol erteńgi qartaıǵanda.
Kózimniń nury ediń, jalǵyz úmit,
Kúlkińnen kún shyǵady bizge kúlip.
Balam, tusaýyń kesildi, júre ǵoı endi,
Alla aman saqtasyn dep turmyn bilip.
Aıaǵyń nyq basylsyn jer betinde,
Ómirden óz ornyńdy alsyn bilip.
Balalyǵyń uzaq bop, kúlkige ken,
Qaıǵy degendi estime erte bilem.
Qarashyǵym, tusaýyń kesildi endi,
Alla saqtap, bar kúniń dýman bolsyn.
Oınap-kúlip, táı-táı bas, shattana ós,
Úıimiz seniń únmen dýman bolsyn.
Keýdemdegi armandar saǵan qonsyn,
Men jete almaǵan bıik saǵan ońsyn.
Balam, tusaýyń kesildi, umtyl alǵa,
Alla tilek-muratyńdy bersin tolsyn.
Ańsaǵanyń aldyńnan shyǵa bersin,
Nıetińe qudirettiń nury tolsyn.
Uıamyzdyń jylýy — seniń demiń,
Sen kelgeli jarqyrap tur ár kúnimiz.
Balapanym, tusaýyń kesildi búgin,
Alla bersin bir shańyraq bútin ómir.
Ketken jeriń qaıda bolsa — qaıtyp oral,
Esigimiz saǵan árdaıym ashyq, seniń.
Saǵan alǵys, ómirge kelgeniń úshin,
Razymyn, ata-ana atanǵanyma.
Balam, tusaýyń kesildi, baqytty bol,
Alla ońdap, jol ashsyn aldyńa ári.
Aq tilegim — qarańǵyda sham bolaıyn,
Sen adaspa, jaryǵym — saǵan dálel.
Qonaqtardyń batasy
Tusaýy kesilgen bóbek qutty bolsyn,
Ata-anasy qýanyshqa kenele bersin.
Qudaı ońdap, er jetkenshe aman óssin,
Basqan izi berekege toly bolsyn.
Kesilgen tusaýyńmen qadam bas, náreste,
Súrinbeı, jol aldyńnan ashyq bolsyn.
Qudaı saqtap, taıǵaq jolda taımaı ótip,
Basqan iziń gúlge, berekege tolsyn.
Ósip-ónip, buǵanań qataıa bersin,
Aýrý-syrqaý jýymaı, saý bola bersin.
Qudaı bergen amandyq serik bolyp,
Ata-anań tilegine jetip júrsin.
El azamaty bolarsyń, kishkentaıym,
Aqyl-parasat, adaldyq — tiregiń bolsyn.
Qudaı ońdap, halqyńa qajet bol sen,
Esimińnen elde júrsin jarqyn jańǵyryq.
Dosyń kóbeıip, dushpanyń azaısyn,
Aınalań jyly júzdi janǵa tolsyn.
Qudaı saqtap, jamandyq jolamasyn,
Jaqsy adammen jolyń bir jerde toǵysyn.
Yrys-berekeń basyńnan asyp tógilsin,
Mańdaı terińmen tapqanyń berekege tolsyn.
Qudaı ońdap, dáýletiń eselenip,
Qolyń ashyq, júregiń keń adam bolsyn.
Armandaryń oryndalyp jatsyn árdaıym,
Tilegińe tosqaýyl bolmasyn eshbir qaıǵy.
Qudaı bersin nıetińe jetken kúndi,
Nıet etken isińniń bári ońynan kelsin.
Ata-anańnyń qýanyshy bop júre ber,
Kóziniń nury, kóńiliniń gúli bol.
Qudaı ońdap, er jetip qanat qaqqanda,
Eńbegin aqtap, oljaly bol, uly bol.
Uzyn, tolyq batalar (toıdy ashýǵa)
Ýa, jınalǵan qaýym, aǵaıyn-jurt,
Búgin bir qýanyshty toıǵa jıyldyq.
Táı-táı basqan bóbektiń tusaýyn kesip,
Ómir jolyn ashýǵa bel býdyq.
Ala jipti keseıik, aıaq jeńil bolsyn,
Basqan qadam berekege malynsyn.
Alla ońdap, bul sábıdiń joly ashylsyn,
Er jetkende elge tirek, pana bolsyn.
Súrinbesin, taıǵaq jolda taımasyn,
Dushpan ony bir kúni de qaımyqtyrmasyn.
Ata-anasy qartaıǵanda súıeý bolyp,
Abyroıy aspandaǵan azamat bolsyn.
Áýmın desek, qabyl bolsyn tilegimiz,
Osy bóbek arqamyzdyń súıenishi bolsyn!
Kishkentaı adam búgin jolǵa shyqty,
Alǵashqy qadamymen álemdi utty.
Tusaýyn kesip turmyz, aǵaıyn-jurt,
Ómirdiń keń aıdynyn aldyna usynyp.
Aıaǵy nyq basylsyn jer betinde,
Táýekel dep alǵa umtylsyn ár beleste.
Alla ońdap, muratyna jetip júrsin,
Armany asqaq bolsyn ár kezeńde.
Bilimge, ónerge erte boı ursyn,
Danalar sózin tyńdap, jolyn qýsyn.
Aty shyqqan azamat bop er jetip,
Ata-anasyn máz etken ul bolsyn.
Osy tilek qabyl bolsyn, áýmın desek,
Bóbegimiz baqytty bop óssin, gúldeı!
Qadirli meımandar, asyl aǵaıyn,
Tyńdańyz bata sózin, jaıaıyn qoldy.
Búgin bir sábıdiń tusaýy kesilip,
Bolashaq esigi aıqara ashyldy.
Aıaǵy jeńil bolsyn, júrisi jyldam,
Eshkimnen kem bolmasyn bul dúnıede.
Alla ońdap, ómir joly túzý bolsyn,
Qıyndyq kezdesse de synbasyn ınende.
Jamannan jırene bilsin, jaqsyny uqsyn,
Adaldan tappaǵan asqa qolyn soza almasyn.
El-jurtyna syıly bolyp er jetip,
Atyn eli maqtanyshpen ataı alsyn.
Osy bata qabyl bolsyn, áýmın, jamaǵat,
Bóbegimiz aman-esen óssin, shat-shadyman!
Tusaýy kesildi búgin balamyzdyń,
Alǵashqy adymyna jol bolsyn dep.
Ala jip — ejelden kele jatqan rámiz,
Kessek, tusaý sheshilip, er jetsin dep.
Aıaǵy jeńil bolyp, tez júgirsin,
Talapqa qulash uryp, órge órlesin.
Alla ońdap, ómir joly uzaq bolsyn,
Basyna baq qonaqtap, dáýren súrsin.
Densaýlyq berik bolsyn, ıman tolsyn,
Keýdesinde meıirim oty mazdap tursyn.
Ata-ana tilegine jetip óssin,
Qartaıǵanda qoltyǵynan demep júrsin.
Áýmın desek, qabyl bolsyn osy tilek,
Bóbegimiz shattyqqa kenelsin kemel!
Ýa, Alla, jar bol óziń osy balaǵa,
Tusaýyn kestik búgin el aldynda.
Ashylsyn ómir joly keń-mol bolyp,
Súrinbeı jetsin bıik ár asýǵa.
Aıaǵy jeńil bolsyn, nıeti aq,
Peıili darıadaı keń-mol aǵar.
Er jetip, elge qajet azamat bop,
Artynan abyroı, ataq, yrys qalar.
Ata-anasy qýanyp, máz bolsyn,
Nemere, shóberesin kórsin uzaq.
Osy shańyraq baqytqa kenele bersin,
Dastarqany molaıyp, dýman ulasar.
Áýmın desek, qabyl bolsyn, aǵaıyn,
Osy bóbek el úmitin aqtap barar!
Baldyrǵanym, tusaýyń kesip turmyn,
Aldyńa uzyn ómir jolyn jaıyp.
Alǵashqy qadamyńdy qutty ettik,
Jınalǵan el batasyn saǵan aıtyp.
Aıaǵyń jeńil bolsyn, jolyń ashyq,
Kezdesse kedergini jeńip ót, aınalaıyn.
Alla ońdap, armandaryń oryndalsyn,
Nıetińnen nur tógip, jarqyraı ber.
Oqy, ós, ónermenen kózińdi ash,
Jaqsydan úlgi alyp, jolyn qýa ber.
El súıgen, jurt syılaǵan tulǵa bolyp,
Ata-ana úmitine jetip júr de.
Áýmın desek, qabyl bolsyn osy bata,
Bóbegimiz muratyna jetsin tuǵyrda!
Zamanaýı, jeńil-ázil batalar (jas ata-analarǵa)
Tusaýyń kesildi — endi toqtamaısyń,
Ata-anańdy tańǵa deıin uıyqtatpaısyń.
Júgirgende jetkizbeıtin júırik bol,
Biraq túnde tym alysqa qashpaısyń!
Aman bol, shat bol, kúlkige ken bol,
Úıdiń berekesi — sensiń, aınalaıyn.
Alǵashqy qadamyń — alǵashqy jobań,
Tabysty «startap» bop jalǵasa bersin.
Tusaýyń kesildi, alǵa umtyl, balam,
Ár «deńgeıdi» oıdaǵydaı eńsere ber sen.
Qulaǵanda ornyńnan qaıta tur da,
Jeńiske jeter joldy taba ber, órbit.
Ekrannan góri dalany súı, balaqaı,
Júgirip ós, oınap ós, shattana ber.
Tusaýyń kesildi — qane, qýyp jet,
Ata-anańdy sportshydaı jattyqtyra ber!
Deniń saý, kóńiliń shat bolsyn árdaıym,
Kúlkiń úıge kún bolyp jarqyraı ber.
Kishkentaı bastyq, tusaýyń kesildi,
Búginnen bastap bılik — tolyq sende.
Talabyń taýdaı bolsyn, qadamyń nyq,
«Joq» degen sózdi estime kóp ómirde.
Aman ós, arman qýyp júırik bol,
Ata-anańnyń maqtanyshy bol erteńde!
Tusaý kesý rásimi týraly
Tusaý kesý — qazaq halqynda ejelden kele jatqan balaǵa arnalǵan qýanyshty dástúrlerdiń biri. Ol sábı alǵash ret táı-táı basyp, aıaǵyn nyq basa bastaǵan kezde ótkiziledi — kóbine bir jasqa taıaý nemese bala júre bastaǵan tusta. Mundaǵy basty maqsat — balanyń aıaǵyndaǵy «tusaýyn» rámiz retinde kesip, onyń ómir jolyn ashý, qadamyn jeńil, júrisin erkin etý.
Tusaýdy ádette kim kesedi? Dástúr boıynsha tusaý kesýge júrisi jeńil, isi ońǵa basqan, elge syıly, minezi jaıdary adam tańdalady. Munyń máni — sol kisiniń jaqsy qasıetteri, jeńil júrisi, tabysy balaǵa darysyn degen yrym. Keı otbasy bul qurmetti syıly aqsaqalǵa nemese jaqyn týysqa beredi.
Rásimniń ózegi — ala jip. Balanyń eki aıaǵyna ala jip (keı óńirde qara-ala ne arnaıy órilgen jip) baılanyp, ony syıly adam kesedi. Ala jiptiń mánin halyq arasynda kóbine «bala eshkimniń ala jibin attamaıtyn, adal bolsyn» degen tilekpen baılanystyrady — ıaǵnı aramdyqqa barmaı, adaldyqpen ómir súrsin degen nıet. Baılaýdyń, jiptiń túri men túsi ár otbasynda, ár óńirde ártúrli bolýy múmkin, biraq negizgi oıy bir: balany kisendep turǵan kedergini alyp tastap, jolyn ashý.
Jip kesilgen soń balany ádette alǵa qaraı júrgizedi nemese jetelep júgirtedi. Keı jerde balany aldyn ala belgilengen jerge deıin júgirtedi. Bul rásim — sábı ómirde taıynbaı, aldyǵa qaraı erkin umtylyp óssin, júrisi jeńil, talaby asqaq bolsyn degen tilektiń kórinisi. Osy sátte jınalǵan aǵaıyn qoshemet bildirip, dý qol shapalaqtap, kóńil-kúı kóteriledi.
Tusaýdy kesken adamǵa káde (syı-sıapat) beriledi — bul da ejelden kele jatqan jol. Káde kóbine kıim-keshek, oramal ne basqa syı túrinde berilip, tusaý kesken kisige rızashylyq bildiredi. Rásim barysynda jınalǵan aǵaıyn kezek-kezek bata berip, balaǵa jaqsy tilekterin aıtady; toı dastarqanmen, án-jyrmen jalǵasady.
Aımaqqa qaraı keıbir joralǵylar ártúrli bolýy múmkin: keı jerde jiptiń túri men baılaý tásili, keı jerde aıtylatyn óleń-bata, tipti rásimniń reti de ózgeshe keledi. Biraq máni bárinde bir — sábıdiń alǵashqy qadamyn jurt bolyp quttyqtap, oǵan aq jol, uzaq ǵumyr, berekeli bolashaq tileý. Sol sebepti tusaý kesý — balanyń ómirindegi alǵashqy ári eń jyly qýanyshtardyń biri sanalady.