Ǵylymı jumystardy jalpylama taldaý kórsetkendeı, quramynda ónerkásiptik taǵam kóp rasıon gıpertonıa, qant dıabeti, qaterli isik jáne mezgilsiz ólim qaýpin arttyrady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Ǵalymdar últraóńdelgen ónimderdiń (UPF) adam densaýlyǵyna áserine arnalǵan ǵylymı zertteýlerge jalpylama taldaý júrgizdi. «Family Medicine and Community Health» jýrnalynda jarıalanǵan jumys nátıjeleri mundaı taǵamdy kóp tutyný birqatar sozylmaly aýrýlardyń damý qaýpimen jáne barlyq sebepterden bolatyn mezgilsiz ólimmen tikeleı baılanysty ekenin rastaıdy.
Últraóńdelgen ónimderge tutynýǵa nemese qyzdyrýǵa daıyn, tereń ónerkásiptik óńdeýden ótken taýarlar jatady. Olardyń quramynda ádette kóptegen taǵamdyq qospalar bolady, qant, tuz jáne maıǵa baı, biraq klechatka, aqýyz jáne vıtamınderge kedeı. Zertteý barysynda ǵalymdar mundaı ónimderdiń táýliktik tutynylýyn 50 gramdyq porsıalarǵa aınaldyryp, olardyń organızmge áserin taldady.
Alynǵan derekterge sáıkes, últraóńdelgen taǵamdy belsendi tutyný júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń qaýpin 24%-ǵa, as qorytý júıesi aýrýlarynyń qaýpin 31%-ǵa, depressıa men mazasyzdyqtyń qaýpin 27%-ǵa, qant dıabeti men metabolıkalyq sındromnyń qaýpin 24%-ǵa, semizdiktiń qaýpin 23%-ǵa, qaterli isiktiń qaýpin 12%-ǵa, al kez kelgen sebepten bolatyn ólim qaýpin 18%-ǵa arttyrady. Zertteýshiler kún saıyn qosymsha 100 gram mundaı taǵam densaýlyqqa tónetin qaterdi birtindep ulǵaıtatynyn atap ótedi.
Avtorlar teris áserdiń sebepteri retinde taǵamdyq qospalardyń «kokteıl áserin», ishek mıkrobıomynyń buzylýyn, qabyný prosesterin, sondaı-aq termıalyq óńdeý kezinde paıda bolatyn akrılamıd sıaqty ýly qosylystardy ataıdy. Dárigerler sozylmaly patologıalardyń aldyn alý úshin últraóńdelgen ónimderdi az óńdelgen balamalarmen almastyrýdy usynady.