Vengrıa Syrtqy ister mınıstri Anıta Orbannyń málimdeýinshe, 10 reseılik dıplomatqa «qabyldanbaıtyn» áreketterge qatysqany úshin Býdapeshtten ketý buıyryldy. Bul sheshim Vengrıanyń qaýipsizdigi men egemendigin qorǵaıdy, dep jazdy ol áleýmettik jelide, alaıda egjeı-tegjeıin aıtpady.
Vengrıa buǵan deıin Vıktor Orban tusynda Eýropa odaǵyndaǵy Reseıdiń eń jaqyn odaqtasy sanalǵan edi. Alaıda sáýirdegi saılaýda jeńiliske ushyraǵannan keıin jańa úkimet onyń burynǵy Kremlge jaqyn ustanymynan bas tartty. Vengrıanyń syrtqy ister mınıstri dıplomattardy shyǵarý sheshimi Reseımen dıplomatıalyq qatynastardy úzý degendi bildirmeıtinin aıtty. Al Máskeýdegi syrtqy ister mınıstrliginiń ókili «rýsofobtyq lobbıge jaýap qatal ári aýyr bolatynyn» málimdedi.
Vengrıa premer-mınıstri Peter Madár sáýirde onyń «Tısa» partıasy saılanǵan sátten bastap Máskeýmen «pragmatıkalyq» qarym-qatynas ornatýǵa ýáde bergen bolatyn. Ol da, syrtqy ister mınıstri de Reseıdi Ýkraınadaǵy soǵysty toqtatýǵa shaqyryp keledi. Mamyr aıynda Anıta Orban Reseı elshisin shaqyrtyp, Ýkraınanyń Zakarpate aımaǵyna jasalǵan iri dron shabýylyna narazylyq bildirgen edi. Bul aımaqta vengr azshylyǵy kóp shoǵyrlanǵan. Sarapshylardyń aıtýynsha, onyń aldyndaǵy áriptesi 2022 jyly Reseıdiń tolyq aýqymdy basyp kirýi bastalǵannan beri elshini shaqyrtpaǵan edi.
Ótken aıda Madár burynǵy «Fıdes» úkimetiniń saıasatynan resmı túrde bas tartyp, jańa nusqaýlyqtarda Reseıdiń Ýkraınadaǵy áreketteri «Vengrıaǵa, Eýropaǵa jáne álemdik tártipke qaýip tóndiretini, sondaı-aq Zakarpatede turatyn vengr azshylyǵyn eleýli qaýipke ushyratatyny» atap kórsetildi.
Reseıdiń Býdapeshtegi elshisi Evgenı Stanıslavov Anıta Orbannyń «ózara qurmet pen erejelerdi saqtaýǵa negizdelgen qajetti dıalogty» jalǵastyrý nıetine ashshy jaýap berdi. Onyń aıtýynsha, Býdapeshttiń pragmatıkalyq yntymaqtastyq týraly ýádesi múldem qunsyz, al Vengrıanyń bul «óte dostyq emes qadamy — buryn-sońdy bolmaǵan jáne negizsiz eskalasıa».
Madár bılikke kelgenge deıin Vengrıa jyldar boıy Máskeýmen tyǵyz qarym-qatynasty saqtaýdy talap etip keldi, ishinara arzan reseılik munaı ımportyna súıendi. Vıktor Orban EO-nyń Ýkraınaǵa kómek kórsetýine qarsy bolyp, Reseıge qarsy sanksıalar paketterin birneshe ret keıinge shegergen edi.
Sáýirdegi saılaý qarsańynda táýelsiz reseılik tergeý saıty Agentsvo Býdapeshtegi 47 reseılik elshilik qyzmetkeriniń 15-i reseılik barlaý qyzmetterimen baılanysty, al taǵy altaýy baılanysty bolýy múmkin ekenin habarlaǵan. Vengrıanyń burynǵy kontrbarlaý basshysy Andrash Telkes BBC-ge saılaý aldynda «reseılik tyńshylyq áreketi» tergelgenimen, «Fıdes» úkimeti eshqandaı shara qoldanýǵa jol bermegenin aıtty.
Býdapeshtegi reseılik elshilik úsh reseılik áskerı barlaý ofıseriniń vengr daýysyna áser etý úshin Býdapeshtke barǵany týraly habarlamany jalǵan dep joqqa shyǵardy. Reseı óz elshilikteriniń tyńshylyq úshin paıdalanylatynyn ádette joqqa shyǵarady. Degenmen, 2022 jyldan beri Eýropa boıynsha júzdegen reseılik dıplomat shyǵaryldy, al Reseı de solaı jaýap qaıtardy.
Telkes BBC-ge endigi basty másele — Máskeýdiń qalaı jaýap beretininde: «Eger Máskeýden 10 vengr dıplomaty shyǵarylsa, bul tıt-for-tat qadamy Vengrıa elshiligin is júzinde jaýyp tastar edi».