2026 jylǵy 17 shildede Qytaı Prezıdenti Sı Szınpın Shanhaıda ótken Dúnıejúzilik jasandy ıntellekt konferensıasynda (DJIK) sóılegen sózinde Beıjińdi jańa álemdik AI tártibiniń kóshbasshysy retinde tanystyryp, ashyq bastapqy kod tehnologıasyn damytýǵa jáne osy saladaǵy AQSh yqpalyna qarsy turýǵa shaqyrdy. Bul týraly infohub.kz habarlaıdy.
Sı Szınpın óz sózinde elderdi ashyq bastapqy kodty AI-dyń «tarıhı múmkindigin» paıdalanýǵa shaqyryp, damýshy elderge AI múmkindikterin qurýǵa kómektesýge ýáde berdi. Ol tehnologıaǵa teńsiz qol jetkizýden «jańa tarıhı ádiletsizdikterdiń» paıda bolý qaýpi týraly eskertti.
Bul pikirler Sı Szınpınniń Qytaıdyń jahandyq AI basqarýyn qalyptastyrýǵa degen umtylysyn aıqyn kórsetti. Ol Qytaıdyń ashyq bastapqy kodty modelderin jahandyq qoǵamdyq ıgilik retinde usynyp, tehnologıalyq kóshbasshylyq úshin básekede sheshýshi sátte Beıjińdi Vashıngtonǵa balama retinde tanytty.
Sı Szınpın AI-dyń mańyzdylyǵyn bý mashınasy men elektr qýatynyń oılap tabylýymen salystyryp, Qytaıdyń AI tehnologıasy men tájirıbesin Ońtústik jahan elderimen bólisýge, sonymen qatar jańa tehnologıany basqarý standarttaryn jasaýda jahandyq kúsh-jigerdi úılestirýge nıetti ekenin jetkizdi.
Sózinde ol Qytaıdyń AI koalısıasyn AQSh bastaǵan «Pax Silica» halyqaralyq bastamasyna básekeles retinde kórsetti, degenmen Sı Szınpın Vashıngtondy atamady. Qytaı memlekettik BAQ-tary Beıjińniń AI strategıasyn AQSh bastaǵan «AI temir perde» ornatý áreketine jaýap retinde sıpattaı bastady.
Shanhaılyq Moonshot AI startapy sol kúni álemdegi eń úlken ashyq AI modeli sanalatyn Kimi K3-ti tanystyrdy. Bul AQSh úkimeti Anthropic kompanıasynyń shekaralyq AI modelderin qaýipsizdik sebepterimen kenetten alyp tastaǵanyna bir aı tolǵan soń boldy.
Sı Szınpın sondaı-aq AI júıeleriniń adam baqylaýynda qalýyn talap etip, AI táýekelderin basqarý úshin erte eskertý jáne tótenshe jaǵdaılarǵa den qoıý tetikterin qurýǵa shaqyrdy. Ol adamdyq qadaǵalaýdan qutyla alatyn avtonomdy AI júıeleriniń qaýpi týraly eskertti.
Qytaı BRIKS, ASEAN, Latyn Amerıkasy jáne Afrıka Odaǵy elderimen AI oqytý jáne yntymaqtastyq ortalyqtaryn damytatynyn málimdedi. Bul pikirler Qytaı qurǵan Dúnıejúzilik AI yntymaqtastyq uıymy (DJIYU) iske qosylǵannan keıin bir kún ótken soń aıtyldy, oǵan 29 múshe el qosyldy.
Sarapshylardyń pikirinshe, bul jaı saıası sóz Qytaıdyń tehnologıalyq jetistikterin resmı dıplomatıalyq platformamen baılanystyratyn málimdemege aınaldy. Ankura China Advisors kompanıasynyń basqarýshy dırektory Alfredo Montýfar-Helý: «Siz álemdegi ekinshi qýatty eldiń kóshbasshysyn kórip otyrsyz, ol AQSH-pen bolyp jatqan oqıǵalarǵa qaramastan naqty tehnologıalyq jetistikterge qol jetkizip jatqan eldiń AI týraly kózqarasyn baıandap jatyr», - dedi.
The Asia Group keńesshisi Djordj Chen: «Sı Szınpınniń habary anyq: Qytaı AI tehnologıasy men standarttary boıynsha eshkimge ermeıdi. Kerisinshe, Qytaı eki aspektide de álemdi basqarady», - dep atap kórsetti.
17-20 shilde aralyǵyndaǵy konferensıa Vashıngton men Beıjińniń AQSh Prezıdenti Donald Tramp ákimshiligi kezindegi alǵashqy úkimetaralyq AI kelissózderine daıyndalyp jatqan kezde ótti. Birikken Ulttar Uıymynyń AI dıalogynda eki derjava básekeles kózqarastaryn usyndy: AQSh shamadan tys retteý ınovasıaǵa kedergi keltirýi múmkin dese, Qytaı arzan, ashyq bastapqy kodty modelderin AI-ǵa qol jetkizýdegi jahandyq teńsizdikti azaıtý quraly retinde usyndy.
Vashıngton 35 eldi AI múmkindikteri týraly málimdemeniń aınalasyna biriktirdi, al Qytaı bastaǵan DJIYU-ǵa 29 el qosyldy. AQSh pozısıasymen tanys adamnyń aıtýynsha, Qazaqstan eki bastamaǵa da qosylǵan jalǵyz el. Bul shekteýli qıylysý AQSh sheńberine beıimdelgen elderdiń kópshiligi Qytaıdyń básekeles bastamasyn qoldamaǵanyn kórsetedi.
Konferensıaǵa Qytaıdyń jetekshi tehnologıalyq kompanıalarymen qatar BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh, Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev jáne Taıland Premer-Mınıstri Anýtın Charnvırakýl qatysty.