Seısmologtar áleýmettik jeliler men messendjerlerde taraǵan Qazaqstanda taıaý arada kúshti jer silkinisi bolady degen qaýesetti joqqa shyǵardy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Almaty ákimdigi qalada kúshti jer asty dúmpýleriniń jaqyndaǵanyn kórsetetin seısmıkalyq rejımniń anomaldy ózgeristeri tirkelmegenin túsindirdi. «Qazirgi ǵylym bolashaq jer silkinisteriniń naqty kúnin, ýaqytyn, orny men kúshin anyqtaýǵa múmkindik bermeıdi. Degenmen, aldyn ala daıyndyq mańyzdy qaýipsizdik sharasy bolyp qalady: dabyl chemodanyn jınaý, úı ishindegi qaýipsiz jerlerdi anyqtaý jáne jaqyndaryńyzben áreket etý tártibin aldyn ala talqylaý», — delingen TJM Seısmologıalyq baqylaý jáne zertteý ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń habarlamasynda.
Ońtústik astanada halyqty kúshti jer silkinisteri týraly erte eskertýdiń avtomattandyrylǵan júıesin engizý jalǵasýda. Qazirgi ýaqytta ornalastyrýdyń barlyq 40 núktesiniń koordınattary anyqtaldy, 35 seısmıkalyq stansıa salyndy. Ornatý oryndary geologıalyq, geofızıkalyq jáne seısmıkalyq jaǵdaılardy eskere otyryp tańdaldy. Sonymen qatar, obektilerdi ornalastyrý úshin jer ýchaskeleri turaqty jer paıdalaný quqyǵymen rásimdelýde. Jańa stansıalardy qoldanystaǵy seısmıkalyq baqylaý jelisimen ıntegrasıalaý josparlanýda, bul monıtorıń aıasyn keńeıtip, derekterdi alý jedeldigin arttyrady.
Sonymen qatar, 2025 jyldan bastap jer silkinisterin erte anyqtaýǵa arnalǵan 70 avtomattandyrylǵan stansıa ornatylýda. Qazirgi tańda Almaty qalasy men Almaty oblysynyń mańynda 65 stansıa salyndy, qalǵan beseýi aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin aıaqtalady dep josparlanýda. Avtomattandyrylǵan erte eskertý júıesiniń 28 jumys istep turǵan stansıasymen ıntegrasıalanǵannan keıin olar halyqty tezirek habardar etýge múmkindik beredi.
Sondaı-aq, qalada Almaty aglomerasıasynyń seısmogeodınamıkalyq jaǵdaıyn zertteý boıynsha úsh jyldyq joba iske asyrylýda. Onyń aıasynda tektonıkalyq jarylymdardyń sıfrlyq kartasy, seısmıkalyq model jáne geodınamıkalyq belsendilik aımaqtarynyń kartasy ázirlenýde, jer betiniń yǵysýy men deformasıasy baǵalanýda.
2023–2024 jyldary júrgizilgen ǵımarattardy pasporttandyrý qorytyndysy boıynsha daıyndalǵan 2026–2035 jyldarǵa arnalǵan Almatydaǵy turǵyn úıler men áleýmettik nysandardyń seısmıkalyq tózimdiligin arttyrý jónindegi is-qımyl jospary bekitildi.