2026 jyly qazaqstandyqtarǵa memlekettik qoldaýdyń onnan astam túri qoljetimdi – týǵan kezdegi birjolǵy tólemderden bastap múgedektik boıynsha járdemaqylarǵa deıin. Kóptegen azamattar áli kúnge deıin qandaı kómekke sene alatynyn jáne ony qalaı resimdeý kerektigin bilmeıdi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Qazaqstanda memlekettik qoldaý eki nysanda kórsetiledi: memlekettik járdemaqylar (respýblıkalyq búdjetten, olardyń kópshiligi úshin resmı jumyspen qamtý talap etilmeıdi) jáne áleýmettik tólemder (Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan, MÁSQ, – jumys berýshi áleýmettik aýdarymdardy tólegen adamdar úshin). Birqatar tólemderdiń mólsheri resmı jalaqyǵa tikeleı baılanysty.
Balaly otbasylardy qoldaý jeti negizgi túrden turady. Bala týylǵannan keıin ata-ananyń bireýi birjolǵy memlekettik járdemaqy alady. Egiz, úshem nemese tórtem bolǵan jaǵdaıda ár balaǵa jeke tólem taǵaıyndalady. Resmı jumys isteıtin áıelderdiń de júktilik jáne bosaný boıynsha áleýmettik tólem alýǵa quqyǵy bar (dekrettik tólemder dep atalady) – ol demalystyń barlyq kezeńine birjolǵy tólenedi, mólsheri sońǵy 12 aıdaǵy MÁSQ-ǵa aýdarymdar tólengen ortasha aılyq tabysqa baılanysty.
Odan keıin ata-analar balany bir jarym jasqa deıin kútý boıynsha aı saıynǵy tólemdi resimdeı alady. Eger ata-ana jumys istemegen bolsa, búdjetten belgilengen memlekettik járdemaqy taǵaıyndalady. Jumys isteıtinder úshin – sońǵy eki jyldaǵy aýdarymdar tólengen ortasha aılyq tabystyń 40% mólsherinde MÁSQ-dan áleýmettik tólem, bir jarym jasqa deıin aı saıyn tólenedi.
Kópbalaly otbasylarǵa járdemaqy tórt jáne odan da kóp kámeletke tolmaǵan balalary nemese 23 jasqa deıingi kúndizgi oqý nysanyndaǵy stýdentteri bar otbasylarǵa taǵaıyndalady. Tólem tabysqa baılanysty emes, mólsheri balalar sanyna baılanysty. «Kúmis alqa» jáne «Altyn alqa» belgilerimen marapattalǵan, «Batyr ana» ataǵy men «Ana dańqy» ordenderiniń ıegerleri áıelder jeke aı saıynǵy járdemaqy alady. Olarǵa salyq jeńildikteri, turǵyn úıge birinshi kezektegi quqyq jáne merziminen buryn zeınetke shyǵý múmkindigi qarastyrylǵan.
Múgedektik boıynsha járdemaqy eńbek ótiline qaramastan taǵaıyndalady jáne topqa baılanysty bolady. Eger adam úshin áleýmettik aýdarymdar tólengen bolsa, qosymsha MÁSQ-dan eńbekke qabilettiliginen aıyrylý boıynsha áleýmettik tólem taǵaıyndalady (jeke esepteledi).
Asyraýshysynan aıyrylǵan jaǵdaıda memlekettik járdemaqy (qaıtys bolǵan adamnyń resmı jumyspen qamtylýyna qaramastan tólenedi) jáne MÁSQ-dan áleýmettik tólem (eger qaıtys bolǵan adam úshin aýdarymdar tólense, mólsheri onyń tabysyn, asyraýyndaǵylardyń sanyn jáne áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótilin eskere otyryp esepteledi) qarastyrylǵan.
Kóptegen járdemaqylar ótinish berilgennen keıin ǵana taǵaıyndalady. Eńbek mınıstrliginde atap ótkendeı, kóp jaǵdaıda qaǵaz qujattardy jınaýdyń qajeti joq. Ótinishti eGov.kz portaly nemese mobıldi qosymshasy arqyly ne SON-da berýge bolady. Ádette jeke kýálik pen ótinish jetkilikti; qalǵan málimetterdi (balanyń týylýy, neke, tirkeý, banktik shot) memlekettik organdar ótinish berýshiniń kelisimimen avtomatty túrde aqparattyq júıelerden alady.
Bas tartý eki sebep boıynsha múmkin: memlekettik aqparattyq júıelerdiń derekteri boıynsha ótinish berýshiniń balamen birge turýy rastalmaǵan nemese qujattardyń tolyq emes toptamasy (ne merzimi ótken qujattar) usynylǵan. Sońǵy jaǵdaıda ótinish qaraýǵa qabyldanbaıdy, ótinish berýshige sebebi men tolyq toptamany usyný qajettiligi túsindiriledi.
Eger azamat bas tartýmen kelispese, ol sheshimge shaǵymdana alady, bul úshin «Azamattarǵa arnalǵan úkimetke» (eger ótinish SON arqyly berilse), qyzmet berýshige, ýákiletti memlekettik organǵa nemese memlekettik qyzmetter sapasyn baqylaý organyna júginýi kerek. Shaǵym qyzmet berýshimen 5 jumys kúni ishinde, al ýákiletti organmen 15 jumys kúni ishinde qaralady. Eger sheshim ózgermese, azamat sotqa júginýge quqyly.
Buryn habarlanǵandaı, jumysynan aıyrylǵan qazaqstandyqtar MÁSQ-dan bir aıdan alty aıǵa deıingi merzimge áleýmettik tólemder ala alady – bul áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótiline jáne sońǵy eki jyldaǵy tabys deńgeıine baılanysty. Tólem mólsheri joǵaltqan tabystyń 45% jetýi múmkin.