InfoHub Logo

Астанада блогерлер Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегеноваға қатысты қылмыстық іс бойынша сот отырысы жалғасуда. Оларға заңсыз кәсіпкерлік қызметпен айналысқаны және қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастырғаны туралы айып тағылуда. Осыған байланысты жұпқа қандай жаза қолданылуы мүмкін екенін Tengrinews.kz тілшісі анықтады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Блогерлерге қандай жаза кесілуі мүмкін?

Павлодар облыстық адвокаттар алқасының адвокаты Дәуренбек Әбдірахмановтың айтуынша, Қылмыстық кодекстің 214-бабы (Заңсыз кәсіпкерлік қызмет) бойынша айыппұлдан бастап, 5 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалуы мүмкін. Айыппұл мөлшері 5 мың АЕК-ке дейін жетеді (2026 жылы 21 625 000 теңге). Сондай-ақ, мүлікті тәркілеу де қарастырылған.

«Бұл баптың ескертпесінде алғаш рет қылмыс жасаған адам залалды өз еркімен өтеген жағдайда қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін», - деп қосты Әбдірахманов.

Бұған қоса, істе Қылмыстық кодекстің 218-бабы да қарастырылған. Бұл бап қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) қатысты. Бұл бап бойынша 3 мыңнан 7 мың АЕК-ке дейін айыппұл немесе 3 жылдан 7 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы кесілуі мүмкін.

Заңгер атап өткендей, бұл екі бап бойынша қылмыстардың ауырлық дәрежесі әртүрлі. Заңсыз кәсіпкерлік орташа ауыр қылмыстар санатына жатса, қылмыстық кірістерді заңдастыру ауыр қылмыс болып саналады.

Қорытынды шешімді сот қабылдайды. Сот үкіміне кінәні мойындау, бұрын сотты болғаны немеס болмағаны, тұлғаның мінездемесі, отбасы жағдайы, балаларының болуы, келтірілген залалды өтеу фактісі, жеңілдететін немесе ауырлататын мән-жайлар сияқты көптеген факторлар әсер етеді.

«Нақты жаза түрі туралы бірден айту мүмкін емес. Жаза тағайындау – соттың құзыретіндегі мәселе және ол қылмыстық іс материалдарындағы көптеген факторларға байланысты болады», - деді адвокат.

Заңгер сондай-ақ, Эльмира Төлегеноваға жазаны кейінге шегеру мүмкіндігі туралы да айтып өтті.

Бірнеше бап бойынша айып

Жанабыловтарға бірнеше бап бойынша айып тағылғандықтан, сот қылмыстық құқық бұзушылықтар жиынтығы ережелерін қолданады. Бұл туралы адвокат Қылмыстық кодекстің 58-бабының 1-тармағына сілтеме жасады. Оған сәйкес, сот әрбір құқық бұзушылық үшін жазаны жеке-жеке тағайындап, содан кейін барып басымдығы басым емес жазаны басымдығы басым жазамен алмастыру немесе жазаларды толық немесе ішінара қосу арқылы қорытынды жазаны анықтайды.

Мысалы, бір бап бойынша айыппұл, ал екіншісі бойынша бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалса, қорытынды жаза ретінде бас бостандығынан айыру жазасы қолданылады.

Жанабыловтардың соты

16 наурызда Астанада блогерлер Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегенованың ісі бойынша сот басталды. Жұп сот отырыстарын журналистердің видеоға және фотоға түсіруіне қарсы болды. Бұл шешімнің себебін Төлегенова журналистерге былай түсіндірді: «Менің үлкен балам мектепке барады, сол себепті баламызға біздің жеке өмірімізге қатысты сұрақтар қояды».

Блогерлердің адвокаты сотты жабық режимде өткізу туралы өтінішхат білдіргенімен, прокурорлар бұған қарсылық білдірді. Сот өтінішхатты қанағаттандырудан бас тартты. Сондай-ақ, сот отырысы кезінде Жанабыловтардың адвокаты істі прокурорға қайтаруды сұрады.

Бұған дейін сотта аға прокурордың көмекшісі Олжас Хайруллаев айыптау актісін оқып берген болатын. Онда Жанабыловтардың акциялар аясында көрсеткен сыйлықтары мен жүлделері қатысушылардың ақшасы есебінен алынғаны, ал жарнамада жүлде қоры ұйымдастырушылардың өз қаражаты есебінен қалыптасқандай әсер қалдырғаны айтылған. Тергеу деректері бойынша, акциялар кезінде блогерлерге қатысты шоттарға 247 миллион 653 мың теңге түскен.

Жанабылов пен Төлегенованың өздері судьяның кінәні мойындайтындары туралы сұрағына жауап беруден бас тартты.