InfoHub Logo

Өзбекстан өздерінің алғашқы атом электр станциясының құрылысын бастады. Бұл жоба Қазақстан мен Орталық Азияның энергетикалық дамуына қалай әсер етуі мүмкін?

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Өзбекстан өздерінің алғашқы АЭС-ін салуға кірісті. «Росатоммен» серіктестікте іске асырылып жатқан жоба қазіргі таңда нақты кезеңге көшті. Құрылыс алаңында дайындық жұмыстары жүргізіліп, құрылыс базасы жасақталып, болашақ нысандарға бетон құю жұмыстары басталды.

АЭС-тің ерекшелігі

Станция бастапқыда екі түрлі форматта жобаланған: екі қуатты энергоблок және екі шағын реактор. Мұндай тәсіл тек тұрақты базалық генерацияны қамтамасыз етіп қана қоймай, сонымен қатар энергия жүйелерінің өсіп келе жатқандығына байланысты пиктік жүктемелерге икемді түрде жауап беруге мүмкіндік береді.

Толық қуатқа шыққаннан кейін АЭС жылына шамамен 17 миллиард киловатт-сағат электр энергиясын өндіреді. Бұл елдегі жалпы электр энергиясын тұтынудың 14%-ына дейін жетеді. Тұтынудың тез өсіп отырған жағдайында бұл Өзбекстанның ұзақ мерзімді энергия қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тиіс маңызды жобалардың бірі болып саналады.

Аймақтық маңыздылығы

«Өзбекстан электр энергиясына деген сұраныстың тек ішкі елде ғана емес, жалпы Орталық Азия бойынша арта беретінін ескереді. Бұл жағдайда АЭС құрылысы – энергия жүйесінің ұзақ мерзімді тұрақтылығына бағытталған стратегиялық шешім. Сонымен қатар, бүгінде бүкіл әлемде атом энергетикасына деген көзқарастың қайта қаралып жатқанын көріп отырмыз. Мысалы, Еуропа оны сенімді және аз көміртекті энергия көзі ретінде қайта қолдана бастады», – дейді ҚР атом саласының еңбек сіңірген қызметкері, Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі Бауыржан Ибраев.

Бұл ретте, Бауыржан Ибраев атап өткендей, мәселе тек электр энергиясымен шектелмейді. Атом энергиясын өндіру жобалары әрдайым өнеркәсіп пен ғылымнан бастап кадр даярлау жүйесіне дейінгі кеңірек экожүйені қалыптастырады.

«Мұндай жобаларды жай ғана энергия көзі ретінде қарастыруға болмайды. Бұл әрдайым технологиялардың, индустрияның және бір саладан тысқары шығатын құзыреттіліктердің дамуы», – деп түсіндірді ол.

Қазақстанға мүмкіндіктер

ҚР атом саласының еңбек сіңірген қызметкері Бауыржан Ибраев Өзбекстандағы АЭС құрылысы Қазақстан үшін бәсекелестік тәуекелдерден гөрі жаңа мүмкіндіктер ашатынын атап өтті.

«Өзбекстан мен Қазақстанның табиғи уран өндіруде жоғары құзыреттілігі бар. Бірақ Қазақстанда, Өзбекстан мен басқа Орталық Азия елдерінен айырмашылығы, ядролық отын өндіру саласында өте жоғары құзыреттілік бар. Біз ұнтақтарды, радиохимиялық препараттарды өндіре аламыз, сондай-ақ жылу бөлетін жинақтарды шығаратын зауытымыз бар. Яғни, Қазақстанның ауқымын кеңейтуге болатын мүмкіндіктері бар», – деп атап өтті Бауыржан Ибраев.

Өзбекстанда АЭС-тің пайда болуы Орталық Азияда атом энергетикасының ортақ нарығын қалыптастыру үшін бастапқы нүкте бола алады. Сарапшының пікірінше, бүгінде Орталық Азия үшін кооперация мәселесі бірінші орынға шығып отыр. Ресурстық базасы ұқсас болғанымен, аймақ елдерінің технологиялық құзыреттіліктері әртүрлі деңгейде, бұл өзара толықтыратын дамуға негіз болады.

«Орталық Азияға жеке-жеке емес, бірге жүру логикалық. Күш біріктіру экономиканы, ауқымды және жаңа мүмкіндіктерді, соның ішінде Орталық Азияда толыққанды атом энергетикасы нарығын қалыптастыруды қамтамасыз етеді», – деп есептейді сарапшы.

Тікелей әсеріне қатысты салмақты бағалауларға қарамастан, ҚР атом саласының еңбек сіңірген қызметкері, академик Бауыржан Ибраев Өзбекстанда АЭС құрылысының өзі аймақ үшін маңызды сигнал болып саналатынын айтады. Себебі, жақында ғана электр энергиясының тапшылығы талқыланған Орталық Азия ұзақ мерзімді энергия қауіпсіздігі стратегиясын қалыптастыра бастауда.

«Бүгінде бәсекелестіктен гөрі, елдердің диалог құрып, бірлескен шешімдерді табу қабілеті маңыздырақ болып отыр. Энергетика саласында мұндай тәсілдер бүкіл аймақ үшін тұрақтырақ және өзара тиімді дамуға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Сондықтан Қазақстан мен Өзбекстанның тығыз және өзара тиімді ынтымақтастығы болғанын қалар едім», – деп қорытындылады сарапшы.