InfoHub Logo

Қазақстан өзінің бай жер қойнауындағы алтынын тиімсіз пайдаланып, оны елеусіз қалдырып жатыр. Заманауи технологиялар қалдықтардан да пайда табуға мүмкіндік берсе де, еліміз әлі де қымбат бағалы ресурстарды ысырап етуде.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Алтынды жерге көму

Qazaq Expert Club сарапшысы, Қазақстанның еңбек сіңген геологы, академик Низами Джафаров елді өз жер қойнауын тиімді пайдалану туралы ойлануға шақырады. Қазіргі таңда көптеген мемлекеттер жаңа кен орындарын игерудің орнына, ескілерінен барынша пайда алуға тырысса, Қазақстан әлі де пайдалы қазбаларды қалдық ретінде қарастырып, ресурстарды жоғалтуда.

Бұрын тек құрамында тоннасына екі грамнан кем емес алтыны бар рудалар ғана өндірілсе, қазіргі технологиялар тоннасына 0,4–0,5 грамм алтыны бар тау жыныстарынан да бағалы металды шығаруға мүмкіндік береді. Алайда, бұл мүмкіндіктер жиі ескерусіз қалады. Қымбат бағалы рудалар жер астында қала береді.

«Қостанай облысындағы Жетіғара алтын кен орны 50 жылға жуық уақыт бойы үзілістермен игерілді. Сол кезеңде өндірілетін рудадағы алтынның орташа мөлшері тоннасына 7–10 грамм болса, өнеркәсіптік деп саналатын руданың құрамында кем дегенде үш грамм алтын болуы тиіс еді. Ал «бос» тау жыныстарында алтынның мөлшері тоннасына үш граммға дейін жеткенімен, мұндай материалдар перспективалы деп саналмады және жол құрылысы сияқты жұмыстарға пайдаланылды», - дейді Низами Джафаров.

Жетіғара кен орнының экологиялық қауіпті қалдықтарында әлі күнге дейін бір тоннадан астам алтын бар, яғни олар іс жүзінде ысырап етілген.

Колоссалды шығындар

Академиктің айтуынша, Қазақстан кен орындарын бағалау кезінде-ақ ресурстарды жоғалтады. Кен орындарындағы барлық пайдалы қазбалардың 60-80% минералдық ресурс ретінде бағаланады. Бұл көлемнің де 70-90% ғана өндіріледі. Өңдеу процесінде тағы 30% дейін руда жоғалады. Нәтижесінде, Қазақстанның бай жер қойнауындағы ресурстардың тек жартысы ғана нақты алынады.

Қазіргі заманауи технологиялар бұл шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Сарапшы кедей рудалар мен байыту қалдықтарына назар аударуды ұсынады – олардан да құнды ресурстарды өндіруге болады және оларды кейінгі өңдеу үшін сақтап қалуға болады.

«Кен орындарын игеру процесінде ел жоғалтатын ресурстардың көлемін ғана емес, экономикалық тиімділігін де ескеру қажет», - деп атап өтті Низами Джафаров.

Бұған дейін біз Жамбыл облысында «Ақбақай» кен орнынан алтынды руда ұрламақ болған топтың әшкереленгені туралы жазған болатынбыз.