اۆستراليانىڭ سيدنەي قالاسىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى كياما كوپشىلىك كىتاپحاناسىنا 150 جىلدان استام كەشىكتىرىلگەن كىتاپ قايتارىلدى. ءۇي جوندەۋ كەزىندە قابىرعانىڭ ارتىنان تابىلعان كىتاپ — 1858 جىلى جارىق كورگەن «افينانىڭ كونە ەسكەرتكىشتەرى». بۇل تۋرالى infohub.kz سايتى حابارلايدى.
كىتاپتى تاپقان ەر ادام ونى شاي جاشىگىنىڭ ىشىنەن، كىرپىشپەن قالانعان كاميننىڭ ارتىنان تاپقان. كىتاپحانا مەنەدجەرى ميشەل حادسوننىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي ەسكى كىتاپتىڭ قايتارىلعانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان. ول الەۋمەتتىك جەلىلەردە باسقا كىتاپحانالاردىڭ 30-40 جىل كەشىكتىرىلگەن كىتاپتاردى قايتارعانىن كورگەنىن، ءبىراق مۇنداي تاريحي ولجاعا تاپ بولماعانىن ايتتى. كىتاپتى تاپقان ادام پىكىر بىلدىرۋدەن باس تارتتى.
كىتاپتىڭ كەشىكتىرىلگەنى ءۇشىن ايىپپۇل ينفلياسيانى ەسكەرگەندە شامامەن 28 000 اۆستراليالىق دوللاردى (19 500 اقش دوللارى) قۇرايدى. بۇل — كىتاپتىڭ ىشكى مۇقاباسىندا كورسەتىلگەن اپتاسىنا ءۇش پەنس مولشەرىندەگى ايىپپۇل نەگىزىندە ەسەپتەلگەن. كىتاپحانا 1872 جىلى اشىلعان كەزدەگى ەرەجەلەر دە سول جەردە جازىلعان.
كىتاپ كىتاپحانانىڭ باستاپقى 1000 كىتاپتىق قورىندا №506 بولىپ تىركەلگەن. ءبىراق سوڭعى وقىرماندى انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس، سەبەبى 1870 جىلدارداعى كىتاپحانا جۋرنالى جوعالعان. حادسوننىڭ ايتۋىنشا، كىتاپتىڭ سوڭعى وقىرمانى تۋرالى ەشقانداي دەرەك جوق.
1870 جىلدارداعى ەرەجە بويىنشا، كىتاپتى قايتارىپ، ايىپپۇلدى تولەمەيىنشە جاڭا كىتاپ الۋعا بولمايتىن. «مۇمكىن، سوندىقتان ولار ونى قايتارماعان شىعار»، — دەيدى حادسون. ول كەزدە ءۇي شارۋاشىلىعىندا كەمىندە التى وقۋ بىلەتىن ادام بولسا، ءۇش كىتاپقا دەيىن الۋعا رۇقسات ەتىلگەن.
كىتاپ مۇرجا استىنداعى جىلدار بويى سۋدان زاقىمدانعان. حادسوننىڭ بولجامىنشا، كىتاپ كىتاپحانا اشىلعاننان كەيىن بىرنەشە جىل ىشىندە جوعالعان. قايتارىلعان كىتاپ كىتاپحانانىڭ جەرگىلىكتى تاريح كوللەكسياسىندا كورمەگە قويىلادى. «ونى قايتا سىرتقا بەرمەيمىز. تاعى 150 جىل كۇتكىمىز كەلمەيدى»، — دەدى حادسون.