اۋستراليانىڭ كياما قالاسىنداعى كوپشىلىك كىتاپحاناسىنا شامامەن 150 جىلدان كەيىن قايتارىلعان كىتاپتىڭ سوڭعى وقىرمانىن انىقتاۋ مۇمكىن بولمادى. بۇل تۋرالى كىتاپحانا مەنەدجەرى ميشەل حادسون مالىمدەدى. 1858 جىلى جارىق كورگەن «افينا كونە جادىگەرلەرى» اتتى كىتاپتى ءبىر ەر ادام ءۇي جوندەۋ كەزىندە تاۋىپ الىپ، كىتاپحاناعا قايتارعان. كەشىكتىرىلگەن كىتاپ ءۇشىن ايىپپۇل ينفلياسيانى ەسەپتەگەندە شامامەن 28 000 اۋستراليالىق دوللاردى (19 500 اقش دوللارى) قۇرايدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
حادسوننىڭ ايتۋىنشا، كىتاپتى تاپقان ازامات ءۇيدى جوندەۋ كەزىندە كاميننىڭ ىشىنەن كىرپىشپەن قالانعان شاي قورابىنان كىتاپتى تاۋىپ العان. «بىزگە بۇرىن-سوڭدى مۇنداي ەسكى كىتاپ قايتارىلماعان ەدى»، — دەيدى ول. حادسون الەۋمەتتىك جەلىدەگى كىتاپحانا پاراقشالارىندا 30-40 جىل كەشىكتىرىلگەن كىتاپتاردىڭ قايتارىلعانىن ءجيى كورەتىنىن، الايدا 150 جىلدىق كەشىگۋ بۇرىن-سوڭدى بولماعانىن ايتتى.
ايىپپۇل كىتاپتىڭ ىشكى مۇقاباسىندا باسىلعان بريتاندىق اپتاسىنا ءۇش پەنس كەشىكتىرگەنى ءۇشىن الىناتىن الىم نەگىزىندە ەسەپتەلگەن. بۇل ەرەجەلەر كىتاپحانا 1872 جىلى اشىلعان كەزدە قولدانىلعان. دەگەنمەن حادسون سوڭعى قارىزدى وتەگەن وقىرماندى انىقتاۋ مۇمكىن ەمەستىگىن ايتادى. كىتاپحانانىڭ 1870 جىلدارداعى جۋرنالى جوعالعان، سوندىقتان كىتاپتى كىمنىڭ سوڭعى رەت العانى بەلگىسىز. «وكىنىشكە وراي، بىزدە جەتىسپەيتىن بۋىن بار. كىتاپتا سوڭعى وقىرمان كىم ەكەنىن كورسەتەتىن ەشتەڭە جوق»، — دەدى حادسون.
1870 جىلدارداعى كىتاپحانا ەرەجەلەرى بويىنشا، كەلەسى كىتاپتى الۋ ءۇشىن الدىڭعى كىتاپتى قايتارىپ، قارىزدى وتەۋ كەرەك بولعان. «مۇمكىن، سوندىقتان ولار بىزگە قايتارماعان شىعار»، — دەدى حادسون. سول كەزدەگى ەسكىرگەن ەرەجەلەردىڭ ءبىرى: ءۇي شارۋاشىلىعىندا كەمىندە التى مۇشەسى «وقي الاتىنى بەلگىلى» بولسا، ءۇش كىتاپقا دەيىن الۋعا رۇقسات ەتىلگەن. بۇگىنگى كىتاپحانادا وقۋ قابىلەتىن دالەلدەۋ تالاپ ەتىلمەيدى. 1870 جىلدارى كىتاپحاناعا «ماس كۇيدە» كەلگەن ادامدارعا كىتاپ بەرىلمەگەن. ءقازىر كىتاپحانا پايدالانۋشىلارىنا باسقالارعا كەدەرگى كەلتىرسە، كەتۋ سۇرالادى، ءبىراق ماس كۇيىنە قاتىستى ناقتى ەرەجە جوق.
كىتاپتىڭ مۇرجا استىنداعى جىلدارى ىلعالدان زاقىمدانعانى بايقالادى. ول كىتاپحانانىڭ باستاپقى 1 000 كىتاپتان تۇراتىن جيناعىنداعى №506 كىتاپ بولىپ بەلگىلەنگەن. حادسون كىتاپتىڭ كىتاپحانا اشىلعاننان كەيىن بىرنەشە جىل ىشىندە جوعالعانىن بولجايدى. قايتارىلعان كىتاپ كىتاپحانانىڭ جەرگىلىكتى تاريح بولىمىندە كورمەگە قويىلادى. «ءبىز ونى قايتادان شىعارۋعا رۇقسات بەرمەيمىز. بۇل كىتاپتىڭ قايتارىلۋى ءۇشىن تاعى 150 جىل كۇتكىمىز كەلمەيدى»، — دەدى حادسون.