اۆستراليالىق ABC تەلەارناسىنىڭ جەتەكشى تەرگەۋ باعدارلاماسى Four Corners جاسىرىندىق مادەنيەتى مەن فاكتىلەردى جەتكىلىكسىز تەكسەرۋى ءۇشىن سىنعا ۇشىرادى. بۇل تۋرالى تاۋەلسىز باقىلاۋشى ورگان مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
ABC ومبۋدسمەنى كەشە Four Cornersء-تىڭ موتوسيكل بانداسىنان شىققان جۋرناليست جۇرگىزگەن ەكى ەپيزودى رەداكسيالىق ستاندارتتاردى بۇزعانىن انىقتادى. ماحمۋد فازال مامىر ايىندا جۇمىستان شىعارىلعان بولاتىن. ول 2023 جانە 2024 جىلدارى ەفيرگە شىققان «Cocaine Nation» جانە «Meth Highway» ەپيزودتارىندا پايدالانىلعان ءانونيمدى دەرەككوزدەرگە قاتىستى سۇراقتار تۋىنداعان سوڭ، كەز كەلگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جوققا شىعاردى. دالدىككە قاتىستى الاڭداۋشىلىقتارعا بايلانىستى ABC ەكى ەپيزودتى دا الىپ تاستادى.
ABC ءتوراعاسى كيم ۋيليامس ايىپتاۋلاردى ومبۋدسمەن فيونا كەمەرونعا جەتكىزدى. كەمەرون ۇلتتىق تەلەراديوكومپانيا دالدىك، ءادىل جانە ادال قارىم-قاتىناس، تاۋەلسىزدىك پەن ادالدىق بويىنشا ءوزىنىڭ رەداكسيالىق ستاندارتتارىن ورىنداي الماعانىن انىقتادى. كەمەروننىڭ ەسەبىندە كورەرمەندەرگە نەگىزگى ۇلەس قوسۋشىلاردىڭ كىم ەكەندىگى تۋرالى جاڭىلىستىراتىن اسەر بەرىلگەنى ايتىلادى.
ەكى ەپيزودتا دا سيدنەيدىڭ ەليتاسىنا كوكاين ساتقان بەتپەردە كيگەن تۇلعا كورسەتىلگەن. كەيىنىرەك Media Watch سيدنەيدە تۇراتىن رەپەر چاريسسا حابكۋك فازالعا جاقسىلىق رەتىندە وسى ءرولدى سومداعانىن حابارلادى. كەمەرون مۇنى كورەرمەندەر ءۇشىن «ايتارلىقتاي جاڭىلىستىراتىن» دەپ راستادى جانە ءانونيمدى جانە قۇپيا دەرەككوزدەردى پايدالانۋعا تولىق تەرگەۋ جۇرگىزۋدى ۇسىندى.
گراتتان ينستيتۋتى ءىرى پارتيالارعا سايلاۋدا جۇمسالاتىن قاراجاتتى ازايتىپ، جاڭا تاۋەلسىز كانديداتتارعا ايتارلىقتاي كوبىرەك قاراجات بەرۋ كەرەك دەپ مالىمدەدى. ينستيتۋت دونورلىق شەكتەۋلەردى قايتا قاراۋدى ۇسىنىپ، سايلاۋ شىعىندارىنىڭ «قارۋلانۋ جارىسىن» بولدىرماۋدى تالاپ ەتەدى. لەيبوريستەر مەن كواليسيا تاۋەلسىزدەر «قۋلىق» دەپ اتاعان جاڭا دونورلىق زاڭدار تۋرالى كەلىستى. ول زاڭدار بويىنشا ءىرى پارتيالاردىڭ ءارقايسىسىنا 90 ميلليون دوللار جۇمساۋعا شەكتەۋ قويىلىپ، ءار سايلاۋ وكرۋگىنە 800 مىڭ دوللار ليميت بەلگىلەندى.
گراتتان ينستيتۋتىنىڭ جاڭا ەسەبىندە ءىرى پارتيالارعا ارنالعان شەكتەۋدى ەكى ەسەدەن استام قىسقارتىپ، 40 ميلليون دوللارعا دەيىن تومەندەتۋ كەرەك دەلىنگەن. وندا 800 مىڭ دوللارلىق وكرۋگتىك شەكتەۋ قازىرگى دەپۋتاتتار مەن تۇراقتى پارتيا كانديداتتارى ءۇشىن ساقتالۋى ءتيىس، ءبىراق جاڭادان كەلگەندەرگە جۇمساۋعا قوسىمشا 50% بەرىلۋى كەرەك دەپ دالەلدەنەدى.
گراتتان ينستيتۋتى اۆستراليالىق سايلاۋ كوميسسياسى مەن اۆستراليالىق ستاتيستيكا بيۋروسى اۆستراليالىقتاردى سايلاۋعا تىركەلۋگە شاقىرۋ سياقتى ءىرى ناۋقاندارعا شامامەن 30 ميلليون دوللار جۇمسايتىنىن اتاپ وتەدى. سوندىقتان ولار ءىرى پارتيالار ءۇشىن 40 ميلليون دوللاردىڭ جەتكىلىكتى جومارت سوما ەكەنىن العا تارتادى. ال 90 ميلليون دوللاردىڭ نەنى بىلدىرەتىنىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن: كلايۆ پالمەر 2019 جىلعى سايلاۋدا 89 ميلليون دوللار جۇمساعان.
ەسەپتە بىلاي دەلىنگەن: «اقشاعا تولى سايلاۋلار ساياساتكەرلەردىڭ قاراجات جيناۋعا كوبىرەك ۋاقىت پەن كۇش جۇمساۋىنا اكەلەدى، ال ساياسي پارتيالار ناۋقاندارىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن ءىرى دونورلارعا تاۋەلدى بولادى. بۇل باي مۇددەلەردىڭ ساياسات قالىپتاستىرۋعا شامادان تىس ىقپال ەتۋىنە قولايلى جاعداي تۋعىزادى. سايلاۋ شىعىندارىن شەكتەۋ ساياساتتاعى اقشاعا توبە قويۋدى بىلدىرەدى».
«ساياسي پارتيالار 2025 جىلعى فەدەرالدىق سايلاۋعا دەيىنگى جىلدا ۇجىمدىق تۇردە جارتى ميلليارد دوللارعا جۋىق شىعىندى مالىمدەدى. بۇل ءبىر رەتتىك جاعداي ەمەس. ولار 2022 جانە 2019 جىلعى فەدەرالدىق سايلاۋلاردىڭ الدىندا دا 400 ميلليون دوللاردان استام شىعىندى مالىمدەگەن».
ۇكىمەت جاڭادان زاڭداستىرعان ەرەجەلەر بويىنشا پارتيالار مەن كەمىندە 4% داۋىس جيناعان تاۋەلسىزدەر ءۇشىن ءاربىر ءبىرىنشى باسىمدىق داۋىسقا سالىق تولەۋشىلەردىڭ قارجىلاندىرۋى 3،38 دوللاردان 5 دوللارعا دەيىن ءوستى. گراتتان ينستيتۋتى جالپى شىعىن شەكتەۋى قىسقارتىلسا، بۇعان قاجەتتىلىك بولمايدى، وسىلايشا مەملەكەتتىك قاراجات ۇنەمدەلەدى دەپ دالەلدەيدى.
اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ جاساندى ينتەللەكتىنى تەجەۋگە ۇمتىلعان ەلدەرگە قارسى شىعىپ، ءتىپتى الاڭداۋشىلىقتى ازايتۋ ءۇشىن تەحنولوگيانىڭ اتاۋىن وزگەرتۋ كەرەك دەپ ۇسىندى. بۇل تۋرالى اۆستراليالىق Associated Press اگەنتتىگى حابارلادى.
ترامپتىڭ بۇل سىنى ەنتوني البانەز ءۇشىن قولايسىز ساتتە كەلدى. ول ءبىر كۇن بۇرىن جاساندى ينتەللەكتىگە قارسى قوسىمشا قورعانىس شارالارىن ۇسىنعان بولاتىن. ال ونىڭ ۇكىمەتى ءىرى تەحنولوگيالىق كومپانيالاردىڭ الگوريتمدەرىن تەجەۋ جوسپارلارىنا بايلانىستى ترامپ اكىمشىلىگىنەن «سەنزۋرا» تۋرالى ەسكەرتۋ الدى.
اقش پرەزيدەنتى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنا تۇنگى سوزىندە جاساندى ينتەللەكتىنى «سۋپەر ينتەللەكت» دەپ قايتا اتاۋ كەرەكتىگىن ايتىپ، وعان قوسىمشا قورعانىس شارالارىن ەنگىزۋگە شاقىرۋلاردى جوققا شىعاردى. ول جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ونەركاسىپتىك رەۆوليۋسيادان نەمەسە ينتەرنەتتەن دە ۇلكەن الەۋەتكە يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«الەمدەگى جاساندى دەگەن ءسوز ينتەللەكتىنى جالعان ەتىپ كورسەتەدى. ول جالعان ەمەس، ول شىن مانىندە تاڭعاجايىپ»، — دەدى ول.
«امەريكا قۇراما شتاتتارى ايتىلىپ وتىرعان جاساندى ينتەللەكتىنى باقىلاۋدىڭ جاھاندىق سحەماسىن قۇرۋعا كەز كەلگەن ارەكەتتى تولىعىمەن جوققا شىعارادى».
ول تەحنولوگيانى شەكتەۋدىڭ ورنىنا ونى بەلسەندى تۇردە ىنتالاندىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ترامپ بۇعان دەيىن جاساندى ينتەللەكتىگە قاتىستى الاڭداۋشىلىقتى الداۋ دەپ اتاپ، ونىڭ ءوسۋىن شەكتەۋ امەريكانى قىتايعا ورىن بەرۋگە ءماجبۇر ەتەدى دەپ مالىمدەگەن. بۇل پىكىرلەر البانەز 20-دان استام باسقا ەلمەن بىرگە جاساندى ينتەللەكتىگە كوبىرەك قاداعالاۋ ورناتۋعا شاقىرعاننان كەيىن ءبىر كۇن وتكەن سوڭ ايتىلدى.