سوڭعى وتىز جىلدا اقش-تا الكوگول تۇتىنۋمەن بايلانىستى قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىنان بولاتىن ءولىم سانى ەكى ەسە ارتىپ، 2023 جىلى 23 126 جاعدايعا جەتكەنىن infohub.kz سايتى حابارلايدى.
الكوگول كانسەروگەندەردىڭ ءبىرىنشى توبىنا جاتادى، الايدا بۇل تۋرالى حالىقتىڭ حاباردارلىعى ءالى دە تومەن. جاڭا عىلىمي دەرەكتەر سپيرتتىك ىشىمدىكتەردىڭ ءقاۋىپتى ىسىكتەردىڭ تۇتاس توبىن قوزدىراتىنىن دالەلدەيدى؛ بۇل اۋرۋلار جىل سايىن مىڭداعان ادامنىڭ ءومىرىن جالماپ، جاسارىپ بارادى.
زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن مايامي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ميللەر مەديسينالىق مەكتەبىنىڭ قۇرامىنداعى سيلۆەستەر اتىنداعى كەشەندى ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ عالىمدارى جۇرگىزىپ، ولار امەريكاندىق كلينيكالىق ونكولوگيا قوعامىنىڭ جىل سايىنعى كونفەرەنسياسىندا ۇسىنىلىپ، The Lancet Regional Health – Americas جۋرنالىندا جاريالاندى.
عالىمدار الكوگول تۇتىنۋ اياسىنداعى قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىنان بولاتىن ءولىم تەك قارت ادامدارعا عانا ەمەس، ەڭبەككە جارامدى جاستاعىلارعا دا قاتىستى ەكەنىن انىقتادى. جاستار اراسىندا ەرلەردە توق ىشەك ىسىگى، ال ايەلدەردە ءسۇت بەزى ىسىگى باستى سەبەپتەر بولدى.
عالىمدار Global Burden of Disease دەرەكتەرىن وتىز جىلدان استام ۋاقىت بويى پايدالانا وتىرىپ، الكوگول تۇتىنۋمەن بايلانىستى قاتەرلى ىسىكتەن بولاتىن جىل سايىنعى ءولىم سانى 1990 جىلعى 11 361-دەن 2023 جىلى 23 126-عا وسكەنىن انىقتادى.
«ەڭ تاڭقالارلىعى — الكوگولدىڭ ءارتۇرلى قاتەرلى ىسىك تۇرلەرىنە اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەندىگى»، — دەدى زەرتتەۋدىڭ جەتەكشى اۆتورى، دوكتور چينماي دجاني.
اتاپ ايتقاندا، ەگدە جاستاعى ەرلەر اراسىندا الكوگول تۇتىنۋمەن بايلانىستى ءولىمنىڭ ەڭ كوپ ۇلەسى باۋىر ىسىگىنە تيەسىلى، ودان كەيىن وڭەش ىسىگى جانە توق ىشەك-تىك ىشەك ىسىگى. ايەلدەر اراسىندا الكوگولگە بايلانىستى قاتەرلى ىسىكتەن بولاتىن ءولىمنىڭ نەگىزگى سەبەبى — ءسۇت بەزى ىسىگى.
زەرتتەۋ سونىمەن قاتار جاستار اراسىندا الاڭداتارلىق زاڭدىلىقتاردى انىقتادى. 20–54 جاس ارالىعىنداعى ەرلەردە توق ىشەك ىسىگى الكوگولگە بايلانىستى قاتەرلى ىسىكتەن بولاتىن ءولىمنىڭ نەگىزگى سەبەبى بولدى. سول جاستاعى ايەلدەردە ءبىرىنشى ورىندا ءسۇت بەزى ىسىگى، ودان كەيىن توق ىشەك ىسىگى تۇردى.
«بۇل زەرتتەۋ الكوگول تۇتىنۋمەن بايلانىستى قاتەرلى ىسىك ءقاۋپى ءبىر عانا اۋرۋمەن نەمەسە ءبىر توپ اداممەن شەكتەلمەيتىنىن انىق كورسەتەدى»، — دەلىنگەن زەرتتەۋدە.
بۇعان دەيىن «كۋرسيۆ» قازاقستاندا قاتەرلى ىسىكتەن بولاتىن ءولىم-جىتىمنىڭ تورتتەن بىرگە تومەندەگەنىن جازعان بولاتىن.