اقش پەن دانيا گرەنلانديا قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى كەلىسىمدى جاريالادى. بۇل — امەريكا پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ اتالعان اۋماقتى كۇشپەن باسىپ الۋ ءقاۋپىن تۋدىرعان ديپلوماتيالىق داۋدىڭ شەشىمى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
ترامپتىڭ ايتۋىنشا، كەلىسىم اقش-قا «قاۋىپسىزدىك پەن وزگە دە بارلىق قاجەتتىلىكتەرگە تۇراقتى باقىلاۋ» بەرەدى. دانيا پرەمەر-مينيسترى مەتتە فرەدەريكسەن كەلىسىم «اركتيكا مەن سولتۇستىك اتلانتيكا ايماعىنداعى قاۋىپسىزدىكتى نىعايتادى» دەپ مالىمدەدى، الايدا ترامپ الەۋمەتتىك جەلىدەگى جازباسىندا اتاعان ناقتى تارماقتارعا توقتالمادى.
كەلىسىم ترامپتىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك مۇددەسىن جەلەۋ ەتىپ، گرەنلانديانى «الۋ» جونىندەگى بىرنەشە ايلىق قاۋىپ-قاتەرىنەن كەيىن جاسالدى. ول ارالدىڭ قورعانىس ءۇشىن ستراتەگيالىق ورنالاسۋى مەن مينەرالدىق بايلىعىن العا تارتقان ەدى.
ترامپ Truth Social جەلىسىندەگى جازباسىندا كەلىسىم «امەريكا قۇراما شتاتتارى ءۇشىن ەشقانداي شىعىن اكەلمەيتىنىن» جانە اقش-قا گرەنلانديا قاۋىپسىزدىگىن «قامتاماسىز ەتۋ مەن قورعاۋ» ءۇشىن «قاجەتتىنى ىستەۋ» مۇمكىندىگىن بەرەتىنىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، قۇجاتتا اقش-تىڭ قارسىلاستارىنىڭ بىردە-بىرەۋى گرەنلانديادا اسكەري كۇش ۇستاي المايدى نەمەسە «ءبىزدىڭ ناقتى جازباشا كەلىسىمىمىزسىز گرەنلاندياعا سەزىمتال ينۆەستيسيالار جاساي المايدى» دەگەن ەرەجە بار.
دانيا پرەمەر-مينيسترى مەتتە فرەدەريكسەن كەلىسىمگە كەلەسى اپتادا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسىندا قول قويىلاتىنىن راستادى. ونىڭ ايتۋىنشا، كەلىسىم «اركتيكا مەن سولتۇستىك اتلانتيكا ايماعىنداعى ورتاق قاۋىپسىزدىگىمىزدى نىعايتادى»، سونىمەن قاتار «كورولدىكتىڭ ەگەمەندىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن جانە گرەنلاند حالقىنىڭ ءوزىن-وزى بيلەۋ قۇقىعىن مويىندايدى».
ول كەلىسىمگە ءالى دە زاڭ شىعارۋشىلاردىڭ ماقۇلداۋى قاجەت ەكەنىن جانە «كۇشىنە ەنۋى ءۇشىن قاجەتتى پارلامەنتتىك راسىمدەردەن ءوتۋى ءتيىس» ەكەنىن قوستى.
گرەنلانديا ۇكىمەتىنىڭ ءتوراعاسى يەنس-فرەدەريك نيلسەن كەلىسىمدى جاريالاعان مالىمدەمەسىندە ونىڭ گرەنلانديا، دانيا جانە اقش قاۋىپسىزدىگىن «قامتاماسىز ەتىپ، نىعايتاتىن» كەلىسىمگە قول قويۋعا جاقىنداپ قالعانىمىز «قۋانتادى» دەپ اتادى.
«كەلىسىم گرەنلانديانىڭ مۇددەلەرى مەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتاعى ورنىمىزدى مويىندايدى. بۇل — بارشامىزعا پايدالى»، — دەدى ول.
ترامپ مينەرالعا باي بۇل دانيالىق اۋماقتى ساتىپ الۋعا نەمەسە قوسىپ الۋعا بىرنەشە اي بويى ارەكەتتەنگەن. ول ءتىپتى اسكەري شارا قولدانۋعا دا ءقاۋىپ ءتوندىرىپ، داتتار مەن ناتو-نىڭ باسقا دا ەلدەرىنىڭ نارازىلىعىن تۋدىرعان.
اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى ماركو رۋبيو كەلىسىمدى «تاريحي كەلىسىم» جانە «امەريكا قۇراما شتاتتارى مەن امەريكان حالقى ءۇشىن ۇلكەن جەڭىس» دەپ اتادى. «بۇل كەلىسىم گرەنلاندياداعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىمىزدى تۇپكىلىكتى ءارى تولىق شەشەدى»، — دەدى ول Fox News ارناسىنا.
كەلىسىمنىڭ ءماتىنى جاريالانعان جوق. بي-بي-سي دانيا ەلشىلىگى مەن اق ۇيگە حابارلاسقان.