نيۋ-ينگلەندتىڭ كوممەرسيالىق بالىق اۋلاۋ سالاسىنىڭ وكىلدەرى، مۇحيتتانۋشى عالىمدار مەن تەحنولوگيالىق كومپانيالار 15 ميلليون دوللارلىق فەدەرالدى گرانتتىڭ كومەگىمەن بالىقشىلارعا ارنالعان «ءۇشىنشى كوز» كامەراسى مەن لوبستەر اۋلايتىن روبوتتاردى جاساۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل تۋرالى infohub.kz سايتى حابارلايدى.
اقش ۇلتتىق عىلىم قورى بولگەن قارجى شىلدە ايىنىڭ سوڭىندا بەكىتىلدى. ونىڭ ماقساتى — كوممەرسيالىق بالىقشىلارعا ساپالى ءارى پايدالى بالىق اۋلاۋعا كومەكتەسۋ جانە ايماقتىڭ تەڭىز ونىمدەرى يندۋسترياسىن نىعايتۋ. زەرتتەۋشىلەر قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگىن كاپيتاندار مەن ەكيپاجعا تورعا تۇسكەن بالىقتى كورۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن كامەرا جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە جۇمسايدى. بۇل يننوۆاسيا بالىقشىلارعا قاجەتسىز اۋلاۋدان (bycatch) اۋلاق بولۋعا كومەكتەسەدى، سەبەبى كەيبىر بالىق تۇرلەرى قاتاڭ رەتتەلەدى نەمەسە ولاردى ۇستاۋعا بولمايدى.
گرانتتىڭ تاعى ءبىر بولىگى سۋ استىنداعى قولايسىز جاعدايلاردى انىقتاي الاتىن اۆتونومدى روبوتتاردى جاساۋعا جۇمسالادى. بۇل روبوتتار لوبستەر تورلارىنىڭ ءولى لوبستەرمەن تولۋىن بولدىرماۋعا كومەكتەسەدى. جوبانى ۇيلەستىرەتىن سولتۇستىك-شىعىس ايماقتىق جاعالاۋ مۇحيت باقىلاۋ جۇيەلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى دجەيك كريتسەردىڭ ايتۋىنشا، قاراجات تەڭىز ونىمدەرىن وڭدەۋ سالاسىن نىعايتۋعا دا جۇمسالادى.
ماسساچۋسەتس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دارتمۋت كامپۋسىنداعى تەڭىز عىلىمى مەن تەحنولوگياسى مەكتەبىنىڭ (SMAST) زەرتتەۋشىلەرى وسى كامەرا جۇيەسىن دامىتۋعا قارجى الادى. مەكتەپ دەكانى كەۆين ستوكسبەريدىڭ ايتۋىنشا، كامەرا تورعا ورناتىلىپ، كاپيتانعا ەكراندا نە بولىپ جاتقانىن كورسەتەدى، ال دەرەكتەر ءقاۋىپسىز جۇيەدە ساقتالادى. بۇل كاپيتاندار مەن باقىلاۋشىلارعا (بالىق اۋلاۋ ەرەجەلەرىنىڭ ساقتالۋىن قاداعالايتىن عالىمدار) قوسىمشا اقپارات بەرەدى، اسىرەسە ەكەۋىنىڭ اراسىندا كەلىسپەۋشىلىك تۋىنداعان جاعدايدا.
بالىقشىلاردىڭ تاعى ءبىر ماسەلەسى — قورشاعان ورتا فاكتورلارى. كەيبىر جاعدايلاردا لوبستەر تورلارى ءولى لوبستەرمەن تولىپ قالادى. كەيپ-كود كوممەرسيالىق بالىقشىلار اليانسى جوعارى تەمپەراتۋرا مەن وتتەگى دەڭگەيى تومەن ايماقتاردى انىقتايتىن روبوتتاردى جاساۋعا كۇش سالۋدا. مۇنداي «گيپوكسيا» ايماقتارى بەلگىلى ءبىر بالدىرلاردىڭ كوبەيۋىنەن پايدا بولادى، دەپ تۇسىندىرەدى ۇلتتىق مۇحيت جانە اتموسفەرا باسقارماسى (NOAA).
گرانتتىڭ تاعى ءبىر باعىتى — تەڭىز ونىمدەرىن وڭدەۋ سالاسىن قالپىنا كەلتىرۋ. نيۋ-ينگلەندتە بۇل سالاداعى جۇمىس ورىندارى ازايىپ، شەتەلگە اۋىسىپ كەتكەن. نيۋ-بەدفوردتا 2023 جىلدان بەرى كەمىندە 150 جۇمىس ورنى قىسقارعان. Blue Harvest Fisheries 2023 جىلى وڭدەۋ ورتالىعىن جاۋىپ، 64 ادام جۇمىسسىز قالدى، ال True North Seafood 2024 جىلى جابىلىپ، 94 ادام جۇمىستان بوساتىلدى. كريتسەردىڭ ايتۋىنشا، بۇل ماسەلەنى شەشۋ قيىن، سەبەبى وڭدەۋ سەكتورى ايماقتان كەتكەن. گرانتتىڭ جارتى ميلليون دوللارى «جەتكىزۋ تىزبەگىن جوسپارلاۋعا» جۇمسالادى، ياعني ايماقتاعى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ قانشالىقتى قۇلدىراعانىن انىقتاپ، ونى قايتا قۇرۋ جولدارىن قاراستىرۋعا ارنالادى.
كريتسەردىڭ پىكىرىنشە، بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ايماقتاعى قۇلدىراۋدىڭ تولىق كولەمىن ءبىلۋ قاجەت. ول NOAA مەن شتاتتىق اگەنتتىكتەردە پايدالى دەرەكتەر بولۋى مۇمكىن ەكەنىن، ءبىراق ولاردىڭ تولىق تالداۋىن ەشكىم جاساماعانىن ايتادى. گرانت سونىمەن قاتار «يننوۆاسيالىق ەكوجۇيەنى» قۇرۋعا جۇمسالادى، بۇل قازىرگى ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا بايلانىستى تاۋەكەلگە بەيىم ەمەس سالاعا پايدالى بولۋى مۇمكىن. كريتسەر 15 ميلليون دوللاردى قوعامدىق قاراجات رەتىندە باسقارۋ تاۋەكەلىن دە اتاپ ءوتتى.