اقش پەن يران اراسىنداعى اتىستىڭ قاتارىنان ەكى ءتۇن توقتاتىلۋى مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت تومەندەۋىنە اكەلدى. الەمدىك مۇناي باعاسىنىڭ ەتالونى سانالاتىن Brent ماركالى مۇنايدىڭ قۇنى 9%-دان استامعا تومەندەپ، باررەلى $88-دەن تومەندەدى. بۇل وتكەن اپتادا باعا $100-دەن اسقاننان كەيىنگى كۇرت وزگەرىس بولدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
اقش-تىڭ بۇۇ-داعى ەلشىسى يرانعا قارسى شابۋىلداردىڭ ەكى ءتۇن قاتارىنان توقتاتىلعانىن، بۇل كەلىسسوزدەرگە «ازداپ كەڭىستىك» بەرۋ ءۇشىن جاسالعانىن مالىمدەدى. ال يران ارمياسىنىڭ وكىلى جەكسەنبى كۇنى تەگەراننىڭ ايماقتاعى «جاۋاپ رەتىندەگى» شابۋىلدارىن توقتاتقانىن ايتتى.
اقش پەن يران اراسىنداعى سوعىستىڭ باستالۋى مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت وسۋىنە سەبەپ بولدى، سەبەبى قاقتىعىس الەمدەگى مۇناي مەن سۇيىتىلعان تابيعي گازدىڭ (ستگ) شامامەن 20%-ىن تاسىمالدايتىن ماڭىزدى كەمە جولى – ورمۋز بۇعازىنىڭ ءىس جۇزىندە جابىلۋىنا اكەلدى. ماۋسىم ايىندا اقش پەن يران اسكەري وپەراسيالاردى توقتاتۋ جانە بۇعازدى قايتا اشۋ تۋرالى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويعان كەزدە مۇناي باعاسى سوعىسقا دەيىنگى $70/باررەل دەڭگەيىنە ءتۇستى.
الايدا اعىمداعى ايدىڭ باسىندا اتىستى توقتاتۋ كەلىسىمىنىڭ بۇزىلۋى الەمدىك ەنەرگيا جەتكىزىلىمىنە قاتىستى ۇرەيدى قايتا تۋدىرىپ، مۇناي باعاسىن قايتا كوتەردى. وتكەن اپتادا باعا $100-دەن اسىپ، مامىر ايىنان بەرگى ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە جەتتى. بۇعان قوسا، يەمەندەگى حۋسيت توبىنىڭ قىزىل تەڭىزدە مۇناي تانكەرلەرىنە شابۋىل جاساۋى، ساۋد ارابياسى ورمۋز بۇعازىن اينالىپ ءوتۋ ءۇشىن پايدالانعان ماڭىزدى ەكسپورتتىق جولعا ءقاۋىپ ءتوندىردى.
Wealth Club كومپانياسىنىڭ باس ينۆەستيسيالىق ستراتەگى سۋساننا ستريتەردىڭ ايتۋىنشا، نارىق «وسى قاقتىعىس بارىسىنداعى بەتبۇرىستار مەن شيەلەنىستەردى ەسكەرە وتىرىپ، ساقتىق تانىتىپ وتىر». ول: «مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت تومەندەۋىنە قاراماستان، بۇل باعالاردا ءالى دە ايتارلىقتاي بەلگىسىزدىك بار جانە كەلىسسوزدەردىڭ تۇراقتى سەرپىلىسكە اكەلەتىنىنە كۇمانمەن قارالادى»، – دەپ قوستى.
اقش پەن يران اراسىنداعى قاقتىعىس جانە ونىڭ مۇنايعا اسەرى كوپتەگەن ەلدەردە بەنزين مەن ديزەل سياقتى وتىن باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا سەبەپ بولدى. بۇل كوبىنەسە كاسىپورىندار شىعىندارىن تۇتىنۋشىلارعا اۋدارعاندىقتان، ازىق-ت ۇلىك سياقتى باسقا باعالارعا اسەر ەتىپ، ينفلياسيا دەڭگەيىن كوتەرۋى مۇمكىن.
ينفلياسيانىڭ جوعارىلاۋى ورتالىق بانكتەردىڭ باعا ءوسۋىن باقىلاۋ ءۇشىن پايىزدىق مولشەرلەمەلەردى كوتەرۋ ىقتيمالدىعىن ارتتىرادى. ماۋسىم ايىندا ەۋروپالىق ورتالىق بانك ءۇش جىلدا العاش رەت ەۋروايماقتاعى نەگىزگى مولشەرلەمەنى كوتەرۋدى قولداپ، قاقتىعىس «ينفلياسيالىق قىسىم تۋدىرىپ جاتقانىن» اتاپ ءوتتى.
اقش-يران سوعىسى باستالماس بۇرىن انگليا بانكى بيىل مولشەرلەمەنى تومەندەتەدى دەگەن كۇتىم بولعان ەدى. الايدا ءقازىر ەشقانداي تومەندەتۋ كۇتىلمەيدى، قارجى نارىقتارى جىل سوڭىنا قاراي مولشەرلەمەنىڭ كوتەرىلۋىن بولجاپ وتىر. انگليا بانكى مولشەرلەمەلەردى بەلگىلەۋ جونىندەگى كەزەكتى وتىرىسىن وسى اپتادا وتكىزەدى جانە ول نەگىزگى مولشەرلەمەنى 3،75%-دا وزگەرىسسىز قالدىرادى دەپ كۇتىلۋدە.