جاڭا ەسەپ امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ قارجىلاندىرۋدى قىسقارتۋى حالىقارالىق ايتۆ-عا قارسى باعدارلامالارعا اۋىر سوققى بەرگەنىن كورسەتتى، — دەپ حابارلايدى infohub.kz.
سەيسەنبىدە amfAR قايىرىمدىلىق قورى جاريالاعان ەسەپكە سايكەس، اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اكىمشىلىگىنىڭ PEPFAR باعدارلاماسىن قارجىلاندىرۋدى قىسقارتۋى ونداعان ەلدە ايتۆ-نىڭ الدىن الۋ مەن ەمدەۋ جۇمىسىن السىرەتتى. زەرتتەۋ اياسىندا PEPFAR قارجىلاندىراتىن 46 ەلدەگى 166 ۇيىم اراسىندا ساۋالناما جۇرگىزىلگەن.
amfAR ساياسات جونىندەگى كەڭەسشىسى ءارى ەسەپتىڭ بىرلەسكەن اۆتورى ەليز لانكەۆيچتىڭ ايتۋىنشا، بۇزىلۋلار وتە كەڭ تارالعان. ول باعدارلامانىڭ ەشبىر بولىگى، سونىڭ ىشىندە اقش اكىمشىلىگى قورعايمىز دەپ مالىمدەگەن سالالار دا زارداپ شەككەنىن اتاپ ءوتتى.
ەسەپ بويىنشا، 1700-دەن استام ەمحانا جابىلىپ، 16 مىڭنان استام قىزمەتكەر جۇمىسىنان ايىرىلدى. ۇيىمداردىڭ تورتتەن ءۇش بولىگى ايتۆ-عا شالدىعۋ ءقاۋپى جوعارى توپتارعا (جىنىس قىزمەتكەرلەرى، ترانسگەندەرلەر، ەركەكتەرمەن جىنىستىق قاتىناسقا تۇسەتىن ەركەكتەر جانە ەسىرتكى قابىلداۋشىلار) قىزمەت كورسەتۋدى توقتاتتى. بالالار دا قاتتى زارداپ شەكتى: 2025 جىلى PEPFAR قولداۋىمەن ەمدەلگەن بالالار سانى 77 مىڭعا (14 پايىزعا) ازايدى.
اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى بۇل قورىتىندىلارمەن كەلىسپەيتىنىن ءبىلدىردى. ول PEPFAR باعدارلاماسى ايقىن «ستراتەگيالىق باعىت» اياسىندا «كۇشەيگەنىن» العا تارتتى. شەنەۋنىكتەر 2025 جىلعى ءبىرىنشى توقسان دەرەكتەرىندە ەمدەۋ كورسەتكىشتەرى تۇراقتى بولعانىن اتاپ ءوتتى. دەگەنمەن، زەرتتەۋشىلەر بۇل سۋرەتتىڭ جىلدىق تولىق دەرەكتەرمەن سالىستىرعاندا ۇلكەن قۇلدىراۋدى جاسىراتىنىن ەسكەرتەدى.
بۇۇ-نىڭ جيتس بويىنشا بىرلەسكەن باعدارلاماسى (UNAIDS) قارجىلاندىرۋدى قىسقارتۋ تۇراقتى سيپات السا، 2029 جىلعا دەيىن الەمدە 6،6 ميلليون جاڭا ايتۆ جۇقتىرۋ جانە 4،2 ميلليون ادامنىڭ اجيتس-تەن قايتىس بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتتى.
اقش-تان باسقا فرانسيا، گەرمانيا جانە ۇلىبريتانيا دا سىرتقى كومەكتى قىسقارتتى، بۇل گۋمانيتارلىق ۇيىمداردىڭ جاعدايىن قيىنداتتى. UNAIDS اتقارۋشى ديرەكتورى ۆينني بيانيمانىڭ اككراداعى افريكا وداعىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سامميتىندە ايتۋىنشا، ۇيىم وتكەن جىلى قارجىلاندىرۋدىڭ شامامەن 25 پايىزىنان ايىرىلعان. «افريكا ءوز حالقىن امان ساقتاپ، دەنساۋلىق ساقتاۋ ەگەمەندىگىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جۇيەلەرىن تەز بەيىمدەۋى قاجەت، — دەدى ول، — بۇل تۇبەگەيلى وزگەرىس ءساتى». افريكا الەمدەگى ايتۆ جۇكتەمەسى ەڭ جوعارى ايماق بولىپ قالا بەرەدى.
پرەزيدەنت دجوردج بۋش 2003 جىلى ىسكە قوسقان PEPFAR باعدارلاماسى الەم بويىنشا 26 ميلليوننان استام ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالعانى اتاپ وتىلەدى.